Các thể mất ngủ trong Y học cổ truyền – Tuấn tôi chỉ rõ để bà con hiểu và chữa đúng

Chào bà con,

Trong Y học cổ truyền (YHCT), mất ngủ – còn gọi là “thất miên”  – không chỉ là hiện tượng khó ngủ, ngủ không sâu, hay tỉnh giấc giữa đêm… mà còn là biểu hiện của sự rối loạn khí huyết, âm dương, chức năng các tạng phủ trong cơ thể.

Tuấn tôi xin chia sẻ rõ ràng các thể bệnh mất ngủ theo y học cổ truyền mà bà con cần hiểu, để khi chữa thì chữa “đúng người, đúng bệnh”, hiệu quả mới bền vững.

Các thể mất ngủ trong Y học cổ truyền

Trong Đông y, mất ngủ được phân chia thành nhiều thể bệnh khác nhau, tùy theo nguyên nhân gốc rễ và biểu hiện cụ thể. Dưới đây là các thể thường gặp nhất:

1. Tâm tỳ hư – Khó ngủ, ngủ không sâu, hay mộng mị

Nguyên nhân: Do lao lực, ăn uống kém, suy nghĩ nhiều khiến tỳ hư không sinh huyết, tâm không được nuôi dưỡng.

Triệu chứng:

• Khó vào giấc, ngủ hay mơ, tỉnh dậy thấy mệt
• Sắc mặt vàng nhợt, ăn uống kém
• Hay quên, hồi hộp
• Lưỡi nhợt, rêu trắng mỏng, mạch tế nhược

Phép trị: Kiện tỳ, dưỡng tâm, an thần

Dược liệu hay dùng: Đảng sâm, bạch truật, hoàng kỳ, viễn chí, táo nhân, phục thần

2. Tâm thận bất giao – Tỉnh giấc giữa đêm, khó ngủ lại

Nguyên nhân: Do thận âm hư không sinh đủ thủy để khắc hỏa tâm, dẫn tới tâm hỏa vượng làm thần không yên.

Triệu chứng:

• Tỉnh giấc giữa đêm, khó ngủ lại
• Mất ngủ kèm bốc hỏa, hồi hộp, mồ hôi trộm
• Lưng đau, gối mỏi, ù tai
• Lưỡi đỏ, ít rêu, mạch tế sác

Phép trị: Bổ thận âm, giao tâm thận

Dược liệu hay dùng: Thục địa, hoài sơn, viễn chí, táo nhân, phục thần, long nhãn

3. Tâm can huyết hư – Giấc ngủ chập chờn, hay tỉnh dậy

Nguyên nhân: Do mất máu, suy nhược, sinh hoạt không điều độ khiến huyết hư, tâm can không được nuôi dưỡng.

Triệu chứng:

• Ngủ ít, dễ tỉnh
• Hoa mắt, chóng mặt, da xanh xao
• Kinh nguyệt ít hoặc không đều (nữ giới)
• Mạch tế, vô lực

Phép trị: Bổ huyết, dưỡng tâm, an thần

Dược liệu hay dùng: Đương quy, bạch thược, sinh địa, long nhãn, táo nhân

4. Can khí uất kết – Khó ngủ, nhiều suy nghĩ, lo âu

Nguyên nhân: Do tức giận, uất ức, stress kéo dài khiến can khí bị ứ trệ.

Triệu chứng:

• Khó ngủ, ngủ chập chờn
• Tức ngực, thở ngắn
• Hay cáu gắt, buồn bực
• Mạch huyền, lưỡi rêu mỏng vàng

Phép trị: Sơ can, lý khí, giải uất

Dược liệu hay dùng: Hương phụ, uất kim, trần bì, bạch truật, táo nhân

5. Đàm nhiệt nhiễu tâm – Ngủ hay giật mình, tâm phiền, miệng đắng

Nguyên nhân: Do ăn uống thất thường, đàm trọc sinh nội nhiệt, làm nhiễu loạn tâm thần.

Triệu chứng:

• Ngủ không sâu, dễ giật mình
• Hay nói mê, tâm phiền, miệng đắng
• Ngực đầy tức, buồn nôn
• Lưỡi đỏ, rêu vàng dày, mạch hoạt sác

Phép trị: Thanh đàm nhiệt, an thần

Dược liệu hay dùng: Hoàng liên, trúc nhự, bán hạ, đởm nam tinh, liên tâm

Tuấn tôi khuyên bà con thế này

Khi bị mất ngủ, đừng vội dùng thuốc an thần tây y. Bà con nên tìm hiểu xem mình đang ở thể bệnh nào, để có cách điều trị phù hợp theo thể trạng.

Ví dụ:

• Bà con bị tỉnh giấc giữa đêm, lưng đau, tiểu đêm → khả năng cao là tâm thận bất giao
• Nếu ngủ chập chờn, ăn kém, hay mơ → dễ thuộc tâm tỳ hư
• Còn hay bực tức, lo lắng nhiều → nên nghĩ đến can khí uất