Đau lưng – mỏi gối kéo dài: cách cải thiện an toàn, tự nhiên

Chào bà con,

Đau lưng – mỏi gối là tình trạng rất nhiều bà con lớn tuổi gặp phải. Có người mới ngoài 40 đã bắt đầu thấy lưng ê ẩm, đứng lâu thì mỏi gối, leo cầu thang nghe khục khặc. Có người ngoài 60 thì sáng ngủ dậy phải ngồi một lúc mới dám bước xuống giường. Với 20 năm gắn bó cùng y học cổ truyền, Tuấn tôi nhận thấy nếu không hiểu đúng căn nguyên và điều trị sớm, tình trạng này sẽ ngày càng nặng, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.

Hôm nay, Tuấn tôi xin chia sẻ thật kỹ với bà con về nguyên nhân, cách nhận biết và hướng điều trị đau lưng mỏi gối theo góc nhìn Đông y, kèm theo những cây thuốc, bài thuốc và cách chăm sóc tại nhà sao cho hiệu quả, an toàn.

Đau lưng – mỏi gối là dấu hiệu của điều gì?

Trong quá trình thăm khám cho bà con, tôi thấy nhiều người chỉ nghĩ đơn giản đau lưng là do làm việc nặng, mỏi gối là do tuổi già. Điều này không sai, nhưng chưa đủ. Theo y học hiện đại, đau lưng – mỏi gối có thể liên quan đến thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm, loãng xương, viêm khớp gối… Tỷ lệ người trên 60 tuổi bị thoái hóa cột sống lên tới hơn 60%.

Tuy nhiên, dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, đau lưng mỏi gối phần nhiều liên quan đến thận hư. Đông y có câu: “Thận chủ cốt tủy, sinh tủy, thông ra tai, biểu hiện ở tóc”. Nghĩa là thận khỏe thì xương cốt vững chắc, lưng gối linh hoạt. Khi thận suy yếu, khí huyết kém lưu thông thì lưng sẽ đau, gối sẽ mỏi.

20 năm nghiên cứu kinh điển Đông y và điều trị thực tế, Tuấn tôi nhận thấy đa số bà con bị đau lưng mỏi gối mạn tính đều thuộc thể:

• Thận âm hư (đau âm ỉ, nóng trong xương, hay mất ngủ).
• Thận dương hư (lưng lạnh, sợ lạnh, chân tay lạnh).
• Khí huyết ứ trệ (đau cố định một chỗ, ấn vào đau tăng).

Vì vậy, muốn chữa hiệu quả, không thể chỉ xoa bóp bên ngoài mà cần bồi bổ từ gốc.

Nguyên nhân khiến bà con dễ bị đau lưng – mỏi gối

Tuấn tôi chia sẻ thật với bà con, bệnh không tự nhiên mà đến. Nó tích tụ dần theo năm tháng. Có mấy nguyên nhân chính:

• Tuổi tác cao: Sau 40 tuổi, chức năng thận bắt đầu suy giảm tự nhiên.
• Lao động nặng nhọc: Làm ruộng, khuân vác, ngồi nhiều một tư thế.
• Quan hệ sinh hoạt không điều độ: Làm hao tổn tinh khí.
• Ăn uống thiếu dưỡng chất: Thiếu canxi, vitamin D, đạm.
• Nhiễm phong hàn thấp: Thường xuyên dầm mưa, ở nơi ẩm lạnh.

Nhiều bệnh nhân của tôi ban đầu chỉ đau nhẹ, nhưng vì chủ quan, ngại đi khám, đến khi lưng còng xuống, gối sưng to mới tìm đến thì việc điều trị sẽ mất nhiều thời gian hơn.

Các cây thuốc Nam hỗ trợ cải thiện đau lưng – mỏi gối

Trong kho tàng cây thuốc Nam chữa đau lưng mỏi gối, có nhiều vị rất quen thuộc với bà con. Tuấn tôi xin giới thiệu những vị thường dùng trong thực tế điều trị.

1. Dây đau xương

Đây là vị thuốc quen thuộc trong dân gian. Theo y học hiện đại, dây đau xương có chứa hoạt chất giúp kháng viêm, giảm đau tự nhiên. Theo Đông y, vị này có tác dụng khu phong, trừ thấp, mạnh gân cốt.

Cách dùng:

• Lấy 20–30g dây đau xương khô.
• Rửa sạch, sắc với 1,5 lít nước.
• Đun nhỏ lửa còn khoảng 700ml.
• Chia uống 2 lần/ngày.

Dùng liên tục 2–3 tuần, bà con sẽ thấy lưng đỡ cứng, gối bớt mỏi.

2. Cẩu tích

Vị này chuyên bổ thận, mạnh gân cốt. Tôi thường dùng cho bà con lớn tuổi, lưng yếu, đi đứng không vững.

Cách dùng:

• 12–16g cẩu tích khô.
• Sắc cùng các vị khác như đỗ trọng, tục đoạn.

Nếu dùng đơn lẻ, bà con vẫn có thể sắc uống hằng ngày trong 1–2 tháng.

3. Đỗ trọng

Đỗ trọng có tác dụng bổ can thận, an thai, mạnh gân xương. Nghiên cứu hiện đại cho thấy đỗ trọng giúp tăng mật độ xương và hỗ trợ giảm đau lưng do thoái hóa.

Cách dùng đơn giản:

• 15g đỗ trọng sao vàng.
• Hãm như trà, uống trong ngày.

Tuấn tôi vẫn hay hướng dẫn bà con thể nhẹ dùng theo cách này để duy trì lâu dài.

Bấm huyệt – châm cứu hỗ trợ giảm đau hiệu quả

Bên cạnh dùng thuốc, bấm huyệt chữa đau lưng mỏi gối là phương pháp tôi áp dụng thường xuyên. Dựa trên học thuyết kinh lạc, khi khí huyết lưu thông thì đau sẽ giảm.

Một số huyệt thường dùng:

• Huyệt Thận du: Nằm hai bên cột sống thắt lưng.
• Huyệt Đại trường du: Hỗ trợ vùng thắt lưng.
• Huyệt Ủy trung: Ở giữa nếp gấp sau gối.
• Huyệt Dương lăng tuyền: Ở mặt ngoài cẳng chân.

Bà con có thể day ấn mỗi huyệt 1–2 phút, ngày 1–2 lần. Nếu được châm cứu bài bản 10–15 buổi, nhiều trường hợp giảm đau rõ rệt sau 1 liệu trình.

Hướng dẫn chăm sóc tại nhà cho bà con

20 năm làm nghề, tôi luôn dặn bà con: thuốc chỉ là một phần, chăm sóc đúng mới là quan trọng.

• Giữ ấm vùng lưng gối, tránh ngồi nền lạnh.
• Tập các bài dưỡng sinh nhẹ nhàng 20–30 phút/ngày.
• Ăn thêm cá nhỏ, tôm, mè đen, đậu đen.
• Ngủ trước 23h để dưỡng thận.
• Hạn chế rượu bia, thuốc lá.

Nếu bà con kiên trì 1–3 tháng, cơ thể sẽ thay đổi rõ rệt: lưng bớt đau, gối linh hoạt hơn, ngủ sâu hơn.

Bà con cần lưu ý điều gì?

Tuấn tôi cũng phải nhấn mạnh mấy điều quan trọng:

• Không tự ý dùng thuốc giảm đau kéo dài vì có thể ảnh hưởng dạ dày, gan, thận.
• Nếu đau dữ dội, tê lan xuống chân, yếu liệt thì cần đi kiểm tra ngay.
• Phụ nữ mang thai, người bệnh nền nặng cần hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi dùng thuốc Nam.
• Thuốc Nam phải dùng đủ liệu trình, không nóng vội.

Đau lưng – mỏi gối không phải bệnh nan y, nhưng cũng không nên xem nhẹ. Quan trọng là điều trị đúng hướng, bổ từ gốc, kết hợp vận động và ăn uống điều độ.

Nếu bà con còn băn khoăn về tình trạng của mình, Tuấn tôi luôn sẵn sàng lắng nghe và chia sẻ thêm. Chăm sóc xương khớp hôm nay chính là giữ gìn sức khỏe cho những năm tháng sau này.