Để Xương Khớp Không Còn Sợ Lạnh – Tuấn Tôi Giải Đáp Chi Tiết Về Hàn Khí Và Giải Pháp 

Mỗi khi tiết trời chuyển lạnh, phòng khám của Tuấn tôi lại đón nhiều bà con than phiền về các cơn đau xương khớp tăng nặng. Trong số đó, một nguyên nhân thường gặp nhưng ít được hiểu rõ chính là Hàn khí. Vậy Hàn khí là gì, và nó tác động thế nào đến xương khớp? Bà con đọc hết bài viết Tuấn tôi chia sẻ dưới đây để hiểu rõ hơn nhé.

Hàn khí là gì? Tuấn tôi giải đáp

Trong Y học cổ truyền, “Hàn” là một trong sáu loại tác nhân gây bệnh từ môi trường, gọi chung là “Lục tà” (Phong, Hàn, Thử, Thấp, Táo, Hỏa). “Khí” ở đây không chỉ là không khí, mà chỉ bản chất, đặc tính vận động của tác nhân đó. 

Hàn khí mang hai đặc điểm đặc trưng: 

• Ngưng trệ: Hàn khí làm đông cứng, tắc nghẽn sự lưu thông của Khí và Huyết trong các đường kinh mạch. Khí huyết không thông, chỗ nào tắc thì chỗ đó đau (bất thông tắc thống).
• Thu súc (co rút): Tính lạnh khiến cho gân cơ, mạch máu co lại, căng cứng. Điều này lý giải tại sao bà con thường bị co cứng cơ, khớp khó cử động, nhất là khi trời lạnh hoặc sáng sớm.

Dương khí trong cơ thể ví như ngọn lửa sưởi ấm. Hàn là Âm tà, khi xâm nhập sẽ làm hao tổn, triệt tiêu Dương khí, khiến cơ thể mất đi sức ấm nóng tự nhiên, sinh ra chứng sợ lạnh, chân tay lạnh, người mệt mỏi, sức đề kháng kém.

Nhận diện cơ thể nhiễm hàn – Những dấu hiệu bà con không nên bỏ qua

Vậy làm sao để biết cơ thể mình đang bị Hàn khí “ám”? Bà con có thể tự kiểm tra qua những dấu hiệu rất cụ thể dưới đây:

• Đau có cảm giác buốt, lạnh sâu trong xương khớp, giống như có luồng gió lạnh hay nước đá chạy bên trong.
• Cơn đau tăng rõ rệt khi trời lạnh, ra gió, hoặc khi đêm về; và giảm đi đáng kể khi được chườm ấm, xoa dầu nóng.
• Khớp có thể không sưng to, nhưng sờ vào thấy lạnh hơn vùng da xung quanh, các cơ co cứng.
• Luôn cảm thấy thiếu hơi ấm, mặc nhiều áo hơn người khác, thích ở nơi kín gió, ấm áp.
• Dễ đau bụng, tiêu chảy khi ăn đồ lạnh, thích uống nước ấm.
• Chất lưỡi thường nhợt, có thể hơi tía, rêu lưỡi trắng và trơn.

Thể bệnh “Hàn tý” gây ra bởi Hàn tà

Nhân đây, Tuấn tôi cũng giải thích căn bệnh “đau xương khớp mỗi khi trời lạnh” của nhiều bà con. Trong YHCT, dạng bệnh này gọi là Hàn tý, thường do Hàn tà gây ra. 

Khi Hàn khí không được đẩy lùi kịp thời, xâm nhập sâu vào hệ thống kinh lạc, cơ nhục và khớp xương, cản trở hoàn toàn sự vận hành của khí huyết, nó sẽ hình thành một thể bệnh kinh điển trong YHCT gọi là “Hàn Tý” (Tý có nghĩa là bế tắc, tắc nghẽn).

Lâu dần sẽ hình thành vòng xoáy bệnh lý: Hàn làm tổn thương Dương khí (Dương hư) → Dương hư nên cơ thể không có khả năng tự ôn ấm, không đủ sức đẩy Hàn ra ngoài → Hàn xâm nhập và lưu trú sâu hơn. 

Đây là lý do bệnh dễ tái phát theo mùa và ngày càng nặng nếu không điều trị đúng cách.

Thể bệnh này có những đặc điểm lâm sàng rất nặng và rõ rệt:

• Đau dữ dội và cố định. Cơn đau không lan tỏa mà cố định tại một khớp hoặc một đoạn cột sống, đau như bị bó chặt, đau buốt.
• Khớp và cơ bị co rút mạnh, vận động rất hạn chế, khó khăn trong các động tác xoay, cúi, duỗi thẳng.
• Triệu chứng chỉ thuyên giảm rõ ràng khi được làm ấm liên tục (như châm cứu ôn châm, cứu ngải, uống thuốc ôn nhiệt mạnh). Nhưng chỉ được một thời gian hoặc đến mùa mưa, mùa lạnh năm sau lại đau lại.
• Sắc mặt và da thường tái nhợt, thiếu sức sống do khí huyết bị ngưng trệ sâu.

“Hàn Tý” chính là giai đoạn bệnh lý đã hình thành rõ nét, gặp nhiều ở bà con bị viêm khớp dạng thấp, thoái hóa lâu năm, thoát vị đĩa đệm. Việc điều trị lúc này không còn đơn thuần là phòng hàn hay tán hàn qua các cách làm ấm thông thường, mà cần một phác đồ mạnh mẽ với các vị thuốc “ôn kinh tán hàn” đủ công lực, kết hợp với bổ dương để phá vỡ thế bế tắc, khôi phục lưu thông.

Hàn khí xâm nhập vào cơ thể bằng cách nào?

Đến đây hẳn nhiều bà con thắc mắc: “Vậy hàn khí từ đâu mà vào?”. Tuấn tôi xin phân tích rõ hai con đường chính: 

Hàn khí từ bên ngoài xâm nhập (Ngoại Hàn)

Đây là con đường trực tiếp và dễ thấy nhất. Khi chính khí (hàng rào phòng vệ) của cơ thể suy yếu hoặc có sơ hở, Hàn tà từ môi trường sẽ thừa cơ tấn công. Các “cửa ngõ” xâm nhập thường gặp là:

• Qua da, lỗ chân lông (Biểu): Khi bà con mặc không đủ ấm, dầm mưa, tắm khuya, tắm nước lạnh đột ngột, hoặc ngồi làm việc lâu trong phòng điều hòa nhiệt độ thấp, các lỗ chân lông sẽ giãn ra hoặc không kịp đóng lại, tạo điều kiện cho Hàn khí theo đường ấy thâm nhập. Nó thường bắt đầu từ các vùng hở như cổ, gáy, lưng, khủy tay, đầu gối.
• Qua đường ăn uống (Trung tiêu): Việc ăn uống quá nhiều đồ sống lạnh (rau sống, gỏi, kem, nước đá), đồ hàn tính (dưa chuột, khổ qua, bí đao…) thường xuyên sẽ làm tổn thương Tỳ Dương (nguồn nhiệt của hệ tiêu hóa). Hàn từ thức ăn tích tụ lại bên trong, rồi từ đó có thể di chuyển đến các kinh lạc, gân cơ.

Hàn khí sinh ra từ bên trong (Nội Hàn)

Đây mới là căn nguyên sâu xa và nguy hiểm hơn. Nội Hàn không phải từ ngoài vào, mà là hậu quả của sự suy kiệt Dương khí bên trong cơ thể, chủ yếu là do “Tỳ Dương hư” và “Thận Dương hư”.

• Tỳ Dương hư: Tỳ (hệ tiêu hóa) chủ về vận hóa, là nguồn sinh ra khí huyết. Khi Tỳ Dương suy (do ăn uống kém khoa học kéo dài, lo nghĩ nhiều, bệnh tật lâu ngày), cơ thể không sinh đủ nhiệt lượng, dẫn đến chân tay lạnh, ăn uống khó tiêu, bụng đầy chướng, sợ lạnh. 
• Thận Dương hư: Thận là gốc của Tiên thiên, chủ về xương cốt, Thận dương là “mệnh môn hỏa” để sưởi ấm toàn thân. Thận Dương hư (do tuổi tác, bệnh mạn tính, làm việc quá sức, sinh hoạt tình dục không điều độ) sẽ dẫn đến đau lưng mỏi gối lạnh buốt, chân tay lạnh quanh năm, tiểu đêm nhiều, sức đề kháng cực kỳ kém. Lâu dần sẽ hình thành các bệnh xương khớp nghiêm trọng hơn.

Tuấn tôi chia sẻ cách đẩy lùi hàn khí, bảo vệ xương khớp

Sau khi đã hiểu rõ Hàn khí là gì và cách nó hoành hành, điều bà con quan tâm nhất chắc hẳn là: “Vậy thì phải làm sao?”. Đừng lo, Y học cổ truyền của cha ông ta đã có những nguyên tắc và phương pháp rất rõ ràng để đối phó với Hàn tà. Kết hợp với kinh nghiệm lâm sàng nhiều năm qua, Tuấn tôi xin chia sẻ để bà con nắm được, từ đó có hướng điều trị và phòng ngừa đúng đắn.

Nguyên tắc điều trị: Trục Hàn Ôn Chi 

Nguyên tắc vàng, xuyên suốt mọi cách chữa khi đối mặt với Hàn khí, được tóm gọn trong câu: “Trục Hàn Ôn Chi”. Hiểu đơn giản là đuổi Hàn ra bằng cách làm ấm lên. Bao gồm:

• Ôn Kinh: Làm ấm đường kinh lạc đang bị Hàn tà bó chặt, khôi phục “đường ống” vận hành khí huyết.
• Tán Hàn: Dùng sức nóng (dương khí) từ thuốc hoặc liệu pháp bên ngoài để phát tán, đánh tan, đuổi Hàn tà ra khỏi cơ thể.
• Thông Lạc: Khôi phục sự lưu thông của khí và huyết tại các lạc mạch (mạng lưới nhỏ), giải tỏa tình trạng ứ trệ, bế tắc.
• Chỉ Thống: Kết quả của ba việc trên chính là việc giảm đau, hết đau một cách tự nhiên. Khi kinh lạc thông, hàn tà tan, thì đau đớn cũng tiêu tan.

Điểm mấu chốt Tuấn tôi muốn nhấn mạnh với bà con: Nguyên tắc này không chỉ dừng lại ở việc tán hàn cho hết triệu chứng. Cái gốc sâu xa hơn nằm ở hai chữ “ÔN” và “BỔ”.

• “ÔN” là để đối phó với Hàn tà từ bên ngoài (Ngoại Hàn).
• “BỔ” (cụ thể là Bổ Dương, Ôn bổ Tỳ Thận) mới là để xử lý căn nguyên bên trong (Nội Hàn). Khi Tỳ Thận Dương khí đầy đủ, cơ thể sẽ tự sinh ra nội nhiệt, vừa chống lại được ngoại tà, vừa ngăn không cho Hàn khí từ bên trong sinh ra.

Do đó, một phác đồ đúng và bền vững phải vừa công, vừa bổ để củng cố chính khí, tạo nên hàng rào phòng thủ vững chắc, ngăn bệnh tái phát mỗi khi trời trở lạnh.

Bài thuốc nam gia truyền của Tuấn tôi – Giải pháp CÔNG BỔ KIÊM TRỊ

Với nguyên tắc này, phương pháp điều trị của Tuấn tôi chính là áp dụng chính bài thuốc xương khớp gia truyền hơn 100 năm tuổi của dòng họ Đỗ Minh tôi. Bài thuốc hoạt động theo cơ chế CÔNG BỔ KIÊM TRỊ, điều trị bệnh toàn diện bằng cách:

• Phần “CÔNG” (Tán Hàn, Thông Lạc): Đây là mũi tấn công trực tiếp vào Hàn tà. Bài thuốc bao gồm các loại thảo dược có tính Ôn nhiệt mạnh nhằm phát tán khí lạnh, khai thông chỗ tắc nghẽn, đẩy hàn tà ra khỏi kinh lạc và khớp xương.
• Phần “BỔ” (Ôn Bổ, Cường Gân Cốt): Đây là hậu phương vững chắc. Song song với việc đuổi hàn, bài thuốc chú trọng sử dụng các vị bổ dương, ôn bổ Tỳ Thận, mạnh gân xương, nhằm hồi phục “ngọn lửa” sưởi ấm bên trong cơ thể, giúp gân cốt chắc khỏe, tạo nền tảng lâu dài.

Để bà con dễ hình dung, Tuấn tôi điểm qua một số vị thuốc tiêu biểu thường được gia giảm trong trường hợp này:

Nhóm thảo dược có tác dụng điều trị: 

• Quế chi: Vị thuốc thông kinh, ôn lạc số một, như một dòng nước ấm chảy thông suốt các đường kinh bị bế tắc.
• Can khương (Gừng khô): Có tác dụng ôn trung, tán hàn mạnh, sưởi ấm từ trung tâm cơ thể tỏa ra.
• Tế tân: Tán phong tán hàn, đẩy lùi khí lạnh, thường dùng cho các chứng đau nhức do hàn.

Nhóm thảo dược có tác dụng bồi bổ:

• Đỗ trọng, Ba kích: Là cặp bài trùng bổ can thận, mạnh gân cốt, giúp xương khớp chắc khỏe từ bên trong, là nền tảng để chống lại hàn tà.
• Nhục quế, Ngải diệp: Các vị thuốc bổ hỏa mệnh môn, thêm nhiệt lượng căn bản cho cơ thể.

NÊN ĐỌC: BÀI THUỐC XƯƠNG KHỚP GIA TRUYỀN 100 NĂM TUỔI CỦA DÒNG HỌ ĐỖ MINH

Tuy nhiên, không phải ai nhiễm hàn cũng dùng một bài thuốc giống nhau. Tuấn tôi sẽ gia giảm linh hoạt từng vị, từng liều lượng dựa trên:

• Cơ địa của từng người (hư hay thực, hàn nặng hay nhẹ,…).
• Tình trạng bệnh lý cụ thể (thoái hóa, thoát vị, viêm khớp… và mức độ tổn thương).
• Các bệnh nền kèm theo (huyết áp, tim mạch, gan, thận,… để tránh tương tác bất lợi).
• Người bị đau nhức xương khớp thể bệnh Hàn tý lâu ngày thường mắc thêm các bệnh về dạ dày, thần kinh căng thẳng hay mất ngủ. Do đó, Tuấn tôi thường gia giảm thêm các vị sơ can kiện tỳ hay an thần dưỡng tâm nhằm cân bằng lại cơ thể.

Đối với bà con đang trong cơn đau cấp, cảm thấy khó cử động, rễ thần kinh bị chèn ép gây tê bì lâu, trong phác đồ của Tuấn tôi thường sử dụng thêm các liệu pháp phù hợp như châm cứu, bấm huyệt, chườm ngải,… Nhằm thúc đẩy hiệu quả bài thuốc và giảm đau nhanh.

“Ngừa Hàn” đồng thời với “chữa Hàn”

Thuốc hay đến mấy cũng cần bà con tự bảo vệ mình. Chữa bên trong phải đi đôi với giữ gìn bên ngoài. Trong quá trình điều trị và cả sau khi đã ổn định, bà con vẫn nên kiên trì áp dụng những biện pháp phòng ngừa:

• Giữ ấm: Đặc biệt vùng cổ, gáy, lưng, eo, đầu gối.
• Ăn uống: Ưu tiên đồ ấm nóng. Hạn chế đồ sống lạnh, đồ tanh.
• Vận động: Tập luyện nhẹ nhàng (đi bộ, khí công) để khí huyết lưu thông, cơ thể sinh nhiệt tự nhiên.
• Chườm ấm, ngâm chân nước ấm với gừng/muối trước khi ngủ. Vừa giúp ôn ấm cơ thể, vừa hỗ trợ lưu thông khí huyết giúp giảm đau và ngủ ngon hơn.

Trên đây là những phân tích của Tuấn tôi về Hàn khí và tác động của nó đến xương khớp. Mỗi người có một thể trạng khác nhau, việc điều trị cần sự chính xác. Nếu bà con còn băn khoăn về tình trạng của mình, đừng ngại chia sẻ với Tuấn tôi nhé.

THÔNG TIN LIÊN HỆ LƯƠNG Y ĐỖ MINH TUẤN – 20 NĂM KINH NGHIỆM CHỮA XƯƠNG KHỚP

• Địa chỉ: Số 16, Ngõ 168 Nguyễn Khánh Toàn, Cầu Giấy, Hà Nội
• Hotline: 0987 399 376 – 0963 302 349
• Fanpage Lương y Đỗ Minh Tuấn
• Website: Lương y Đỗ Minh Tuấn

Lưu ý: Hiệu quả điều trị phụ thuộc vào cơ địa, tình trạng sức khỏe và quá trình sử dụng của mỗi người. Thông tin trên website chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn y tế chuyên nghiệp. Chúng tôi không chịu trách nhiệm về bất kỳ hậu quả nào phát sinh từ việc áp dụng thông tin mà không có sự hướng dẫn từ bác sĩ hoặc chuyên gia. Quý bà con vui lòng liên hệ để được tư vấn chi tiết và phù hợp nhất từ đội ngũ lương y bác sĩ Đỗ Minh Đường.