Dưỡng sinh đem đến những lợi ích gì cho sức khỏe? Tuấn tôi chia sẻ để bà con hiểu đúng, làm đúng

Dưỡng sinh là gì? Vì sao người hiện đại càng cần?

Bà con hình dung cơ thể mình giống một dòng sông. Dòng sông mà tắc thì chỗ ứ, chỗ cạn. Cơ thể mà “tắc” thì dễ đau nhức, lạnh tay chân, mệt mỏi, khó ngủ, ăn không ngon. Theo y học cổ truyền, đó thường là tình trạng khí huyết vận hành không thuận, âm dương mất điều hòa.

Dưỡng sinh là cách giúp “khai thông dòng sông” ấy bằng ba phần rất quan trọng:

• Điều thân: vận động nhẹ nhàng, chậm rãi, mềm dẻo.
• Điều tức: thở đúng, thở sâu, thở đều.
• Điều tâm: giảm lo nghĩ, bớt căng thẳng, giữ tâm bình.

Người hiện đại càng cần dưỡng sinh vì mình ngồi nhiều, ít đi lại, ăn nhanh, ngủ muộn, đầu óc lúc nào cũng căng. Tập đều sẽ giúp cơ thể điều chỉnh lại nhịp sinh học, khí huyết lưu thông, từ đó sức khỏe cải thiện bền hơn.

Lợi ích của dưỡng sinh với khí huyết và tuần hoàn

Bà con muốn khỏe thì khí huyết phải tốt. Khí huyết tốt thì tay chân ấm hơn, da dẻ hồng hào, ít chóng mặt, ít mệt, đi lại cũng nhẹ nhàng hơn. Dưỡng sinh có lợi ở chỗ động tác chậm, kết hợp thở, giúp cơ bắp co giãn nhịp nhàng và hỗ trợ máu lưu thông.

Tuấn tôi gặp nhiều bà con lớn tuổi hay kêu “ngủ dậy người cứng đờ”, “đi một đoạn là tê chân”, “lâu lâu hồi hộp”. Nếu bà con có bệnh tim mạch thì vẫn phải khám bác sĩ đều đặn, còn dưỡng sinh là phần hỗ trợ rất tốt để cơ thể nhẹ dần, bớt tê bì, tinh thần cũng sáng hơn.

Tuấn tôi hay dặn: tập dưỡng sinh không phải để mệt bở hơi tai, mà để thân, hơi thở và tâm trí cùng êm. Tập đều 15–30 phút mỗi ngày, nhiều bà con thấy rõ người ấm lên, bớt nặng đầu, đỡ mỏi mệt.

Lợi ích dưỡng sinh với xương khớp: dẻo dai, giảm đau, giảm cứng

Bà con đau xương khớp (đau lưng, cổ vai gáy, gối, thoái hóa) hay rơi vào vòng luẩn quẩn: đau rồi ngại vận động, khớp càng cứng, đau càng tăng. Dưỡng sinh giúp phá vòng luẩn quẩn đó, vì vận động nhẹ, đúng biên độ sẽ giúp khớp mềm ra dần.

Những lợi ích bà con thường gặp khi tập đúng:

• Giảm cứng khớp buổi sáng, đỡ “khởi động” lâu.
• Cải thiện linh hoạt cổ, vai, lưng, gối.
• Tăng sức bền cơ quanh khớp, cơ khỏe thì khớp đỡ chịu tải.
• Hỗ trợ tư thế, giảm gù lưng do ngồi nhiều.

Tuấn tôi nhắc kỹ: nếu bà con đang đau cấp, sưng nóng đỏ, hoặc đau lan kèm tê yếu rõ, thì nên đi khám để loại trừ tình trạng chèn ép nặng. Dưỡng sinh tốt, nhưng phải tập đúng mức, đúng thời điểm, không cố gắng quá sức.

Dưỡng sinh giúp ngủ ngon hơn: dễ vào giấc, ít thức giấc, sáng dậy khỏe

Nhiều bà con bị mất ngủ không hẳn do thiếu thuốc, mà do cơ thể căng, thở nông, khí huyết không yên. Dưỡng sinh, nhất là phần thở dưỡng sinh và thư giãn, giúp hệ thần kinh “hạ nhiệt”, nhờ vậy ngủ dễ hơn.

Bà con để ý sẽ thấy: khi lo lắng, mình thở ngắn và nhanh; khi bình tĩnh, mình thở chậm và sâu. Tập thở đều giúp cơ thể quay về nhịp thở êm.

Cách thở đơn giản 10 phút trước khi ngủ

1. Nằm ngửa hoặc ngồi tựa lưng, thả lỏng vai và hàm.
2. Hít vào chậm bằng mũi, đếm từ 1 đến 4.
3. Giữ nhẹ 1 nhịp.
4. Thở ra chậm, đếm từ 1 đến 6, cảm giác bụng xẹp xuống.
5. Làm 10–15 vòng, thấy người dịu hơn thì dừng.

Lợi ích dưỡng sinh với tiêu hóa: ăn ngon, bụng nhẹ, đỡ đầy hơi

Trong y học cổ truyền, tỳ vị là gốc của sức khỏe. Bà con ăn ngủ kém thì khí huyết cũng khó mạnh. Nhiều bà con lớn tuổi hay đầy bụng, chậm tiêu, táo bón hoặc phân lúc rắn lúc nát. Dưỡng sinh giúp ở chỗ vận động nhẹ và thở sâu, hỗ trợ “xoa bóp” nội tạng tự nhiên, giúp bụng nhẹ hơn, tiêu hóa thuận hơn.

Tuấn tôi lưu ý: tập sau ăn ít nhất 45–60 phút. Tập ngay sau bữa ăn dễ tức bụng, trào ngược, không có lợi cho dạ dày.

Dưỡng sinh giúp giảm căng thẳng, ổn định tinh thần, nâng sức đề kháng

Bà con đừng coi thường căng thẳng. Stress kéo dài làm người mệt, ngủ kém, ăn kém, đau nhức tăng, da dễ dị ứng hơn. Dưỡng sinh là cách giảm căng thẳng lành mạnh vì nó đưa mình về hiện tại: cảm nhận hơi thở, cảm nhận cơ thể. Tinh thần ổn hơn, ngủ tốt hơn, tiêu hóa tốt hơn thì sức bền cũng tăng lên.

Nhiều bà con tập đều chia sẻ với Tuấn tôi rằng tự nhiên ít cáu gắt, lòng nhẹ, đầu óc đỡ rối. Đó là dấu hiệu tốt, vì tâm yên thì thân cũng dễ yên theo.

Hướng dẫn bà con tập dưỡng sinh đúng cách tại nhà

Tuấn tôi gửi bà con 5 nguyên tắc dễ nhớ để tập an toàn:

• Chậm, đều, mềm: không giật, không gồng, không vội.
• Thở mũi là chính: hít thở êm, tránh nín thở lâu.
• Đau là dừng: đau nhói, chóng mặt, hụt hơi thì dừng nghỉ.
• Tập ít mà đều: 15–20 phút mỗi ngày tốt hơn tập nhiều rồi bỏ.
• Đúng thời điểm: sáng hoặc chiều mát, tránh quá đói, quá no, hoặc thức khuya rồi tập.

Gợi ý bài tập 15 phút cho người mới bắt đầu

1. Khởi động cổ và vai (2 phút)
   • Xoay cổ chậm 4 vòng mỗi chiều.
   • Nhún vai lên xuống 10 lần.
   • Xoay khớp vai 10 vòng.
2. Vươn vai, mở ngực (3 phút)
   • Hai tay đan trước ngực, vươn ra rồi thu vào chậm rãi.
   • Hai tay đưa lên cao, rướn nhẹ, rồi thả lỏng.
3. Xoay hông, xoay eo (3 phút)
   • Đứng hai chân rộng bằng vai, xoay thân sang trái phải nhẹ nhàng 10 lần.
4. Khuỵu gối nhẹ (2 phút)
   • Khuỵu rất nhẹ 10–15 lần. Bà con đau gối thì giảm biên độ, không cố.
5. Thở dưỡng sinh (5 phút)
   • Hít 1 đến 4, thở 1 đến 6 như phần hướng dẫn ở trên.

Bà con làm đều 2 tuần thường sẽ thấy cơ thể “mở” ra: ngủ tốt hơn, người bớt cứng, tinh thần êm hơn. Điều quan trọng là tập đều và nhẹ nhàng.

Bà con lưu ý giúp Tuấn tôi một số điều quan trọng để tập an toàn

• Nếu bà con có tăng huyết áp, tim mạch, tiền đình, thoát vị nặng, đau thần kinh tọa cấp… thì nên bắt đầu rất nhẹ, theo dõi cơ thể.
• Tập mà có dấu hiệu đau ngực, khó thở, choáng váng, tê yếu tăng → dừng ngay và đi khám.
• Người đau khớp gối: tránh khuỵu sâu, tránh bật nhảy.
• Không tập ở nơi gió lùa mạnh, nhất là người hay đau cổ vai gáy (dễ “trúng gió”, co cứng cơ).
• Kết hợp ăn ngủ điều độ: dưỡng sinh mà thức khuya, uống ít nước, ăn thất thường thì hiệu quả giảm nhiều.