Các biện pháp phòng bệnh khi giao mùa bà con nên nhớ

Theo y học cổ truyền, giao mùa là lúc ngoại tà như phong, hàn, thấp dễ xâm nhập vào cơ thể. Khi chính khí suy yếu, ăn ngủ thất thường, cơ thể không được giữ ấm hoặc sinh hoạt chưa điều độ thì bệnh rất dễ phát ra. Bởi vậy, phòng bệnh lúc giao mùa không phải là việc gì quá khó, quan trọng là bà con biết chăm cơ thể đúng cách, sống thuận theo thời tiết và giữ nếp sinh hoạt đều đặn.

Hôm nay, Tuấn tôi xin chia sẻ với bà con một số cách phòng bệnh khi giao mùa theo tinh thần y học cổ truyền, dễ làm, gần gũi, phù hợp với người lớn tuổi và có thể áp dụng ngay trong cuộc sống hằng ngày.

Giữ ấm cơ thể cho đúng cách

Đây là việc quan trọng nhất mà Tuấn tôi vẫn luôn nhắc bà con mỗi khi chuyển mùa. Nhiều người chỉ chú ý mặc thêm áo, nhưng lại quên rằng có những vùng trên cơ thể rất dễ bị nhiễm lạnh như cổ, gáy, ngực, bụng và bàn chân. Chỉ cần để gió lùa vào những vị trí này, cơ thể đã có thể sinh cảm, đau đầu, ho hoặc đau nhức xương khớp.

Bà con lớn tuổi lại càng cần cẩn thận hơn, vì tuổi càng cao thì khí huyết vận hành càng kém hơn trước, sức chống đỡ với thay đổi của thời tiết cũng yếu hơn. Sáng sớm và tối muộn là hai thời điểm dễ nhiễm lạnh nhất, cho nên đừng chủ quan thấy ban ngày ấm mà ăn mặc quá mỏng.

• Nên giữ ấm vùng cổ, ngực, bụng và bàn chân.
• Sáng sớm ra ngoài nên khoác thêm áo, quàng khăn mỏng nếu trời lạnh.
• Không tắm quá khuya, không tắm nước lạnh khi người đang mệt.
• Khi ngủ tránh để gió lùa thẳng vào người.
• Sau khi đi mưa, bị lạnh hoặc ra nhiều mồ hôi, cần lau khô người và thay quần áo sớm.

Ăn uống điều độ để nuôi dưỡng chính khí

Trong y học cổ truyền, muốn phòng bệnh tốt thì trước hết phải dưỡng được chính khí. Mà chính khí muốn vững thì ăn uống phải điều độ, tỳ vị phải được chăm sóc. Nhiều bà con lớn tuổi ăn uống thất thường, bữa no bữa đói, thích đồ sống lạnh hoặc ăn quá nhiều một lúc khiến tỳ vị suy yếu, cơ thể sinh mệt mỏi, dễ nhiễm bệnh khi giao mùa.

Tuấn tôi khuyên bà con nên ăn ấm, ăn chín, ăn vừa phải, chọn món mềm dễ tiêu và phù hợp thể trạng. Trời lạnh thì ưu tiên món ấm nóng. Trời chuyển ẩm thì nên ăn thanh nhẹ, tránh quá nhiều dầu mỡ. Điều quan trọng là ăn sao để người thấy nhẹ bụng, dễ chịu, ngủ tốt, đại tiện đều, đó là dấu hiệu cơ thể đang được nuôi dưỡng ổn thỏa.

• Ăn đúng bữa, không bỏ bữa sáng.
• Ưu tiên thức ăn ấm nóng, mềm, dễ tiêu.
• Hạn chế đồ sống, đồ lạnh, nước đá, rượu bia.
• Không ăn quá no vào buổi tối.
• Nên uống nước ấm từng ngụm nhỏ trong ngày.

Một số món bà con có thể dùng khi giao mùa

• Cháo hành tía tô: giúp làm ấm, hỗ trợ giải cảm.
• Nước gừng ấm: giúp cơ thể ấm hơn, dễ chịu hơn khi mới chớm lạnh.
• Canh rau thơm, canh gừng nấu nhạt: phù hợp khi người hơi mệt, ăn kém.
• Cháo loãng nóng: thích hợp cho người lớn tuổi có tỳ vị yếu.

Ngủ nghỉ điều độ, tránh thức khuya

Nhiều bà con cứ nghĩ chỉ cần ăn uống tốt là đủ, nhưng thực ra giấc ngủ cũng rất quan trọng. Cơ thể mà nghỉ ngơi không đầy đủ thì khí huyết khó phục hồi, tinh thần mệt mỏi, người uể oải, gặp lúc giao mùa là rất dễ phát bệnh. Người lớn tuổi vốn đã ngủ không sâu giấc, vì thế càng cần giữ thói quen nghỉ ngơi điều độ.

Tuấn tôi thường nói với bà con rằng, ngủ đúng giờ cũng là một cách dưỡng thân. Ban đêm nên ngủ sớm, tránh thức quá khuya. Ban ngày nếu mệt có thể nằm nghỉ một chút, nhưng không nên ngủ quá lâu khiến tối lại mất ngủ. Phòng ngủ nên kín gió, sạch sẽ, không quá lạnh cũng không quá bí bách.

• Nên đi ngủ sớm, dậy đúng giờ.
• Không thức khuya nhiều đêm liền.
• Giữ phòng ngủ yên tĩnh, ấm áp, tránh gió lùa.
• Trước khi ngủ có thể ngâm chân nước ấm để cơ thể thư giãn.

Vận động nhẹ nhàng để khí huyết lưu thông

Người lớn tuổi nhiều khi sợ mệt nên ngại vận động, nhưng nằm ngồi nhiều quá thì khí huyết lại trì trệ, gân cốt cứng, người nặng nề, khớp đau hơn khi thời tiết đổi. Theo kinh nghiệm điều trị của Tuấn tôi, chỉ cần bà con vận động nhẹ nhàng mỗi ngày, cơ thể sẽ dẻo dai hơn, tinh thần cũng thoải mái hơn rất nhiều.

Không cần tập gì quá sức. Chỉ cần đi bộ chậm, tập thở, xoa bóp chân tay, vận động khớp vai, khớp gối, cổ tay, cổ chân đều đặn là đã có ích rồi. Điều quan trọng là làm vừa sức, đều đặn và giữ ấm cơ thể trong lúc tập.

• Đi bộ chậm mỗi ngày.
• Tập các động tác nhẹ cho cổ, vai, lưng, gối.
• Xoa bóp tay chân buổi sáng để khí huyết lưu thông.
• Không tập ngoài trời quá sớm khi sương lạnh còn dày.
• Không vận động quá sức khiến người toát mồ hôi nhiều rồi nhiễm lạnh ngược trở lại.

Dùng một số cách dân gian đơn giản để hỗ trợ phòng bệnh

Tuấn tôi vẫn thường chia sẻ với bà con rằng, quanh nhà mình có nhiều thứ rất quen thuộc nhưng nếu biết dùng đúng thì lại rất hữu ích mỗi khi giao mùa. Những cách này không cầu kỳ, dễ chuẩn bị, hợp với nếp sống của người lớn tuổi.

Dùng gừng để làm ấm cơ thể

Khi thấy người hơi lạnh, chân tay lạnh, cổ họng khô rát nhẹ hoặc mới chớm cảm, bà con có thể dùng vài lát gừng tươi đun với nước cho ấm rồi uống từng ngụm nhỏ. Cách này giúp cơ thể dễ chịu hơn, tán lạnh, làm ấm bên trong.

Ngoài ra, bà con cũng có thể giã dập gừng, cho vào nước ấm để ngâm chân vào buổi tối. Cách này rất hợp với người lớn tuổi hay sợ lạnh, ngủ kém hoặc bàn chân lạnh.

Dùng tía tô khi mới chớm cảm

Tía tô là thứ rất gần gũi với nhiều gia đình. Khi mới thấy gai gai người, hắt hơi, sổ mũi nhẹ, bà con có thể nấu cháo nóng rồi cho tía tô thái nhỏ vào ăn lúc còn ấm. Ăn xong nghỉ ngơi, giữ ấm cơ thể, nhiều trường hợp sẽ thấy người nhẹ nhõm hơn.

Súc họng nước muối ấm

Với bà con hay đau họng, khô họng khi trời đổi mùa, việc súc họng bằng nước muối ấm buổi sáng và tối là cách đơn giản mà rất nên duy trì. Làm đều đặn giúp cổ họng dễ chịu hơn, nhất là với người hay phải nói nhiều hoặc cơ địa dễ viêm họng mỗi khi trở trời.

Giữ nhà cửa sạch sẽ, thoáng nhưng không để gió lùa

Môi trường sống ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe lúc giao mùa. Nhà cửa ẩm thấp, bụi bặm, chăn màn lâu ngày không giặt, phòng ngủ bí hoặc có gió lùa mạnh đều khiến bà con dễ sinh ho, dị ứng, đau mỏi người. Người lớn tuổi ở trong nhà nhiều nên càng phải chú ý việc này.

Tuấn tôi khuyên bà con nên dọn dẹp nhà cửa thường xuyên, mở cửa cho thoáng vào lúc trời ấm, phơi chăn gối khi có nắng, nhưng tối đến thì đóng cửa cẩn thận để tránh gió lạnh tràn vào. Nền nhà, chỗ nằm, chỗ ngồi cần khô ráo, sạch sẽ.

• Giữ phòng ngủ sạch và khô ráo.
• Chăn màn nên được giặt và phơi định kỳ.
• Không để quạt hoặc gió lùa thẳng vào chỗ ngủ.
• Nhà có nồm ẩm cần tìm cách làm khô nền nhà, tránh lạnh chân.

Xoa bóp, day ấn nhẹ giúp cơ thể dễ chịu hơn

Với bà con lớn tuổi, xoa bóp hằng ngày là cách rất tốt để làm ấm người, giúp khí huyết lưu thông, giảm tình trạng nặng nề, mỏi cứng khi thời tiết thay đổi. Không nhất thiết phải làm cầu kỳ. Chỉ cần mỗi sáng hoặc tối xoa bàn tay, xoa hai đầu gối, xoa gan bàn chân, day nhẹ vùng vai gáy là cơ thể đã dễ chịu hơn nhiều.

Nhiều bà con đến khám với Tuấn tôi than rằng cứ trở trời là đầu nặng, cổ cứng, lưng đau, chân tay lạnh. Những trường hợp như vậy, ngoài việc điều chỉnh ăn ngủ và giữ ấm, tôi vẫn hướng dẫn thêm cách xoa bóp đơn giản tại nhà để hỗ trợ mỗi ngày.

• Xoa hai bàn tay cho nóng rồi áp lên cổ gáy.
• Xoa đầu gối theo vòng tròn mỗi bên vài phút.
• Xoa gan bàn chân trước khi ngủ.
• Day nhẹ hai vai, vùng sau gáy khi thấy mỏi cứng.

Bà con cần đặc biệt cẩn thận nếu có bệnh sẵn trong người

Những người đã có sẵn bệnh như viêm xoang, viêm họng, đau dạ dày, xương khớp, mất ngủ, mề đay hay cơ thể yếu thì lúc giao mùa càng cần đề phòng kỹ. Bởi đây là giai đoạn bệnh rất dễ tái phát hoặc nặng lên nếu sinh hoạt không cẩn thận.

Tuấn tôi gặp không ít bà con cứ thấy đỡ bệnh là chủ quan, ăn uống thất thường, thức khuya, để nhiễm lạnh, thành ra bệnh cũ lại quay lại. Vậy nên, phòng bệnh lúc giao mùa không chỉ dành cho người khỏe, mà càng quan trọng với người đang có bệnh nền.

• Người hay đau khớp cần giữ ấm kỹ tay chân và lưng gối.
• Người hay viêm họng, viêm xoang nên tránh gió lạnh, bụi và đồ lạnh.
• Người tỳ vị yếu nên ăn mềm, ấm, dễ tiêu.
• Người mất ngủ cần giữ giờ giấc sinh hoạt ổn định hơn nữa khi giao mùa.

Một vài lời nhắn nhủ của Tuấn tôi

Tuấn tôi nhận ra rằng nhiều bệnh lúc giao mùa hoàn toàn có thể phòng được nếu bà con biết lắng nghe cơ thể mình và chăm sóc từ những điều rất nhỏ. Không cần điều gì cao siêu, chỉ cần ăn uống điều độ, giữ ấm, ngủ nghỉ cho tốt, vận động nhẹ nhàng, sống thuận theo thời tiết là cơ thể đã đỡ bị hành đi nhiều rồi.

Bà con lớn tuổi càng không nên chủ quan. Tuổi càng cao thì càng cần giữ gìn đều đặn mỗi ngày. Đừng đợi đến khi ho nhiều, đau nhiều, mất ngủ kéo dài hay người mệt rã rời mới bắt đầu lo. Phòng từ sớm vẫn hơn chữa khi bệnh đã phát ra.

Tuấn tôi mong rằng những chia sẻ trên sẽ giúp bà con hiểu rõ hơn về cách phòng bệnh khi giao mùa theo tinh thần y học cổ truyền, để sống khỏe hơn, nhẹ người hơn và yên tâm hơn mỗi khi thời tiết thay đổi.