Tư thế dưỡng thận và cách ngủ sao cho đúng để cơ thể khỏe hơn

Chào bà con,

Tuấn tôi làm nghề y học cổ truyền đã hơn 20 năm, gặp rất nhiều bà con than phiền chuyện ngủ không yên, hay tỉnh giấc giữa đêm, sáng dậy mệt mỏi, lưng ê ẩm, chân tay rã rời. Có người thì đi tiểu đêm nhiều lần, có người ngủ dậy là thấy lạnh lưng, mỏi gối, người nặng nề cả ngày. Nhiều bà con cứ nghĩ đó chỉ là tuổi tác, nhưng thực ra trong Đông y, giấc ngủ và thói quen nằm nghỉ có liên quan rất lớn đến thận.

Theo quan niệm của y học cổ truyền, thận là gốc của tiên thiên, là nơi tàng tinh, chủ cốt tủy, chủ lưng gối, ảnh hưởng đến sức bền, sinh lực và sự dẻo dai của cơ thể. Vì thế, muốn dưỡng thận thì không chỉ ăn uống, nghỉ ngơi cho đúng mà ngay cả tư thế ngủ, cách nằm, giờ đi ngủ và thói quen trước lúc lên giường cũng cần được chú ý. Hôm nay, Tuấn tôi chia sẻ với bà con thật dễ hiểu về tư thế dưỡng thận và cách ngủ sao cho hợp với người lớn tuổi, để ai cũng có thể áp dụng ngay tại nhà.

Vì sao muốn dưỡng thận thì phải chú ý đến giấc ngủ?

Bà con mình cứ hình dung thế này cho dễ hiểu. Ban ngày cơ thể phải làm việc, đi lại, suy nghĩ, vận động nên khí huyết bị tiêu hao. Đến ban đêm, khi cơ thể nằm yên, ngủ sâu thì đó là lúc tạng phủ được nghỉ ngơi, khí huyết quay về nuôi dưỡng bên trong. Trong Đông y, nếu ngủ muộn, ngủ chập chờn hoặc nằm sai tư thế làm lưng eo bị chèn ép, khí huyết không thông thì thận cũng khó được nuôi dưỡng trọn vẹn.

Nhiều người lớn tuổi vốn đã có biểu hiện thận khí hư như đau lưng mỏi gối, chân tay lạnh, ù tai, dễ mệt, tiểu đêm nhiều. Nếu lại thêm thói quen thức khuya, nằm sấp, nằm co quắp hoặc ngủ chỗ lạnh thì tình trạng càng nặng hơn. Ngược lại, khi bà con biết cách nằm cho đúng, giữ ấm vùng thắt lưng, ngủ đúng giờ, tinh thần thư thái thì thận khí sẽ dần được điều hòa, cơ thể cũng nhẹ nhõm hơn rất nhiều.

Những dấu hiệu cho thấy bà con nên chú ý dưỡng thận khi ngủ

Tuấn tôi thấy trong quá trình thăm khám, có những biểu hiện rất quen thuộc nhưng bà con thường bỏ qua. Nếu gặp một vài dấu hiệu dưới đây, bà con nên sớm điều chỉnh thói quen ngủ nghỉ:

• Hay đau lưng, mỏi vùng thắt lưng sau khi ngủ dậy.
• Đầu gối yếu, đi lại chậm chạp, chân tay thiếu sức.
• Ngủ không sâu giấc, dễ tỉnh giữa đêm rồi khó ngủ lại.
• Đi tiểu đêm nhiều, đặc biệt là từ nửa đêm về sáng.
• Cơ thể sợ lạnh, nhất là lạnh bàn chân, lạnh vùng lưng.
• Sáng ngủ dậy vẫn thấy mệt, không tỉnh táo, người uể oải.

Những biểu hiện này, xét theo Đông y, thường liên quan đến sự suy yếu của thận khí, thận dương hoặc sự mất điều hòa khí huyết. Lúc này, điều chỉnh cách ngủ tốt cho thận là việc làm đơn giản nhưng rất đáng để bà con thực hiện mỗi ngày.

Tư thế dưỡng thận tốt nhất khi ngủ

Bà con hỏi Tuấn tôi nhiều nhất là nên nằm thế nào để đỡ đau lưng, ngủ ngon hơn và tốt cho thận. Thực ra không có một tư thế nào hợp với tất cả mọi người, nhưng xét theo kinh nghiệm điều trị và nguyên tắc của y học cổ truyền, có một số tư thế bà con nên ưu tiên hơn.

Nằm nghiêng nhẹ, co chân vừa phải

Đây là tư thế Tuấn tôi thường khuyên bà con lớn tuổi áp dụng. Khi nằm nghiêng nhẹ, cơ thể được thả lỏng, phần lưng và vùng eo không bị ép quá mức. Hai đầu gối co vừa phải sẽ giúp vùng thắt lưng bớt căng, gân cơ được thư giãn hơn.

Bà con lưu ý là chỉ nên co chân nhẹ nhàng thôi, đừng co quắp người lại quá. Nằm co rút quá mức lâu dần sẽ làm khí huyết khó lưu thông, lồng ngực bị bó lại, sáng dậy dễ mỏi người, đau lưng và nặng ngực. Cái gì vừa phải mới là tốt. Tư thế nghiêng nhẹ, thả lỏng, hơi co gối chính là tư thế dễ ngủ, hợp với người đau lưng, mỏi gối và có biểu hiện thận yếu.

Nằm ngửa, kê chân thấp vừa đủ

Nhiều bà con có thói quen nằm ngửa và thấy dễ chịu. Tư thế này cũng tốt, nhất là với người hay mỏi lưng hoặc không quen nằm nghiêng lâu. Tuy nhiên, nằm ngửa sao cho đúng mới quan trọng. Bà con nên nằm thẳng lưng tự nhiên, không ưỡn ngực, không gồng bụng. Nếu thấy vùng thắt lưng căng, có thể kê một chiếc khăn mỏng hoặc gối thấp dưới khoeo chân để cơ lưng được thả lỏng hơn.

Nằm ngửa đúng cách sẽ giúp cơ thể cân bằng, hô hấp đều, vùng eo lưng không bị vặn xoắn. Với người lớn tuổi, đây là tư thế an toàn, dễ áp dụng và giúp nghỉ ngơi khá tốt. Nhưng nếu bà con bị ngáy nhiều, hay khó thở khi nằm ngửa thì nên chuyển sang nằm nghiêng nhẹ sẽ hợp hơn.

Giữ lưng eo luôn ấm khi ngủ

Tuấn tôi nhắc bà con thế này: muốn dưỡng thận thì đừng để lạnh lưng. Trong Đông y, thận rất sợ hàn lạnh. Nhiều người tối ngủ mở quạt mạnh, để gió lùa vào lưng, hoặc nằm chỗ nền lạnh, sáng hôm sau đau cứng cả thắt lưng, người mỏi rã rời. Đó là vì hàn tà xâm nhập, làm khí huyết ứ trệ, thận khí bị tổn thương.

Cho nên, dù mùa nóng hay mùa lạnh, bà con cũng nên giữ ấm vùng lưng eo vừa phải. Không cần đắp quá dày gây bí bách, nhưng cũng không để gió thốc thẳng vào lưng hay bàn chân. Chỉ riêng việc giữ ấm đúng chỗ thôi, nhiều người đã thấy ngủ ngon hơn hẳn.

Những tư thế ngủ bà con nên tránh nếu muốn dưỡng thận

Bên cạnh tư thế tốt thì cũng có những cách nằm tưởng là quen nhưng lại không lợi cho sức khỏe, nhất là với người lớn tuổi, người hay đau lưng mỏi gối, đi tiểu đêm nhiều hoặc ngủ chập chờn.

Nằm sấp

Đây là tư thế Tuấn tôi không khuyến khích. Khi nằm sấp, cổ phải xoay sang một bên, ngực bị ép xuống giường, vùng bụng và eo lưng chịu áp lực không cần thiết. Nằm kiểu này lâu ngày sẽ làm cơ lưng căng cứng, sáng dậy rất dễ đau mỏi. Người lớn tuổi mà duy trì thói quen nằm sấp thì thắt lưng càng khó chịu hơn, giấc ngủ cũng kém sâu.

Nằm co quắp quá mức

Có bà con ngủ cứ co ro như con tôm, nhất là khi người mệt hoặc trời lạnh. Nằm như vậy lúc đầu có thể thấy ấm, nhưng về lâu dài lại làm khí huyết kém lưu thông, cơ khớp dễ cứng, lưng đau, tê chân tay. Bà con nên nhớ, tư thế dưỡng thận là tư thế thả lỏng, tự nhiên, chứ không phải co ép cơ thể.

Gối đầu quá cao hoặc nệm quá lún

Gối quá cao làm cổ gáy gập lại, cột sống mất thế cân bằng. Nệm quá lún khiến lưng võng xuống, vùng thắt lưng và hông bị lệch. Cả hai điều này đều làm cơ thể khó thư giãn trọn vẹn trong lúc ngủ. Với người lớn tuổi, bà con nên chọn gối vừa phải, nệm êm nhưng không lún sâu, nằm lên thấy lưng được đỡ đều là tốt.

Cách ngủ giúp dưỡng thận mà bà con nên duy trì hằng ngày

Ngoài chuyện nằm sao cho đúng, Tuấn tôi muốn nhấn mạnh thêm rằng dưỡng thận không chỉ ở tư thế mà còn nằm ở cả nếp sống trước và trong giấc ngủ. Bà con chỉ cần làm đều vài điều đơn giản dưới đây, lâu ngày sẽ thấy cơ thể thay đổi rõ.

Ngủ sớm, đừng thức quá khuya

Người lớn tuổi mà cứ thức khuya xem điện thoại, xem tivi hoặc trằn trọc mãi không ngủ thì rất hại sức. Theo Đông y, ban đêm là lúc dương khí đi vào trong, cơ thể cần yên tĩnh để tạng phủ được nuôi dưỡng. Ngủ muộn khiến khí huyết hao tổn, thận khí khó hồi phục.

Bà con nên tập đi ngủ sớm hơn, cố gắng lên giường trước 11 giờ đêm. Ngay cả khi chưa ngủ ngay được, việc nằm nghỉ trong không gian yên tĩnh, buông bớt suy nghĩ cũng đã có lợi cho cơ thể rồi.

Ngâm chân nước ấm trước khi ngủ

Đây là cách Tuấn tôi rất hay hướng dẫn. Bàn chân là nơi tiếp nhận hàn khí từ dưới đất lên, cũng là nơi cần được làm ấm để toàn thân dễ thư giãn. Trước lúc đi ngủ, bà con ngâm chân nước ấm khoảng 15 đến 20 phút. Nước chỉ cần ấm dễ chịu, không nóng quá. Có thể thêm vài lát gừng nếu bà con là người hay lạnh chân, lạnh bụng, dễ tiểu đêm.

Sau khi ngâm xong, lau khô chân rồi xoa bóp nhẹ lòng bàn chân, mu bàn chân và cổ chân. Cách này giúp cơ thể dễ chịu, thư thái, hỗ trợ giấc ngủ và cũng rất có ích cho việc dưỡng thận.

Xoa ấm vùng thắt lưng trước khi nằm

Bà con chỉ cần chà hai bàn tay vào nhau cho nóng lên, rồi áp vào hai bên thắt lưng, xoa lên xoa xuống hoặc xoa tròn một lúc. Làm như vậy trước khi ngủ sẽ giúp vùng lưng ấm lên, khí huyết lưu thông tốt hơn, cơ lưng mềm ra, nằm xuống cũng dễ chịu hơn.

Tuấn tôi từng mách cách này cho nhiều bà con bị đau lưng mỏi gối, ngủ hay lạnh sống lưng. Chăm chỉ làm mỗi tối một thời gian, nhiều người phản hồi là ngủ sâu hơn, đỡ tiểu đêm và sáng dậy người bớt mệt hơn.

Không ăn quá no, không uống nhiều nước sát giờ ngủ

Bữa tối mà ăn quá no thì bụng đầy, trằn trọc, khó ngủ. Uống quá nhiều nước gần giờ ngủ lại khiến bà con phải thức dậy đi tiểu nhiều lần. Hai chuyện này đều làm giấc ngủ bị cắt quãng, thận khó được nghỉ ngơi. Tốt nhất, bà con nên ăn tối vừa phải, ăn trước giờ ngủ vài tiếng và hạn chế uống quá nhiều nước về đêm.

Người lớn tuổi cần lưu ý gì để ngủ tốt và dưỡng thận bền lâu?

Tuấn tôi hiểu rằng với bà con lớn tuổi, muốn thay đổi thói quen không phải ngày một ngày hai là được. Nhưng chỉ cần mỗi ngày sửa một chút, cơ thể sẽ đáp lại rất rõ. Điều quan trọng là bà con đừng nóng vội. Dưỡng thận là chuyện lâu dài, cần kiên trì và đều đặn.

• Phòng ngủ nên yên tĩnh, thoáng nhưng tránh gió lùa mạnh.
• Giữ tinh thần nhẹ nhàng trước khi ngủ, không lo nghĩ quá nhiều.
• Buổi tối nên vận động nhẹ, đi bộ chậm hoặc xoa bóp thư giãn.
• Giữ ấm lưng, bụng và bàn chân, nhất là khi trời trở lạnh.
• Nếu đang đau lưng nhiều thì nên chỉnh lại nệm, gối và tư thế nằm càng sớm càng tốt.

Có một điều Tuấn tôi vẫn thường nói với bà con là: ngủ đúng không chỉ để đỡ mệt, mà còn là một cách nuôi dưỡng cơ thể từ gốc. Người thận khí đầy đủ thì lưng gối vững, tinh thần yên, ngủ dễ vào giấc và sáng dậy người cũng tỉnh táo hơn. Còn khi thận yếu, giấc ngủ thường chập chờn, cơ thể mỏi mệt, sức cũng giảm dần đi.

Lời nhắn của Tuấn tôi với bà con

Muốn có tư thế dưỡng thận và cách ngủ đúng, bà con hãy bắt đầu từ những việc thật đơn giản: nằm nghiêng nhẹ hoặc nằm ngửa thoải mái, tránh nằm sấp, tránh co quắp, giữ ấm vùng lưng eo, ngâm chân nước ấm và ngủ sớm hơn mỗi ngày. Chỉ vài thay đổi nhỏ thôi nhưng nếu làm đều, bà con sẽ thấy giấc ngủ yên hơn, người đỡ mỏi hơn, lưng gối cũng bớt khó chịu hơn.

Với hơn 20 năm chữa bệnh bằng y học cổ truyền, Tuấn tôi nhận thấy rằng rất nhiều vấn đề sức khỏe ở người lớn tuổi có thể cải thiện từ nếp sống hằng ngày, trong đó giấc ngủ là điều đặc biệt quan trọng. Bà con cứ kiên trì giúp tôi, chăm cơ thể bằng những cách nhẹ nhàng, thuận tự nhiên, rồi cơ thể sẽ dần hồi phục theo đúng khả năng của nó.

Nếu bà con đang gặp tình trạng ngủ kém kéo dài, đau lưng mỏi gối thường xuyên, tiểu đêm nhiều hoặc cơ thể suy nhược lâu ngày thì càng nên chú ý dưỡng thận sớm. Chăm giấc ngủ cho tốt chính là một trong những cách giữ sức bền lâu, tuổi cao mà người vẫn nhẹ nhõm, tinh thần vẫn sáng suốt.