Viêm Xoang Mỗi Người 1 Thể, Mỗi Người 1 Cơ Địa Nên Tuấn Tôi Luôn Ưu Tiên Kê Đơn Cá Nhân Hóa, Đúng Người Đúng Bệnh

Viêm xoang nhìn thì giống nhau, nhưng mỗi bà con Tuấn tôi gặp lại mang một “cái xoang khác nhau”: người đau đầu là chính, người nghẹt mũi triền miên, có người kèm dạ dày, người lại thêm dị ứng, mệt mỏi, mất ngủ. Vì vậy, đã chữa bằng thuốc Nam thì phác đồ phải đúng thể, đúng căn nguyên, đúng tình trạng. Chỉ khi cá nhân hóa bài thuốc như vậy, xoang mới có hướng xử lý từ gốc và giảm nguy cơ tái phát.

Viêm xoang mỗi người một thể: Tại sao phải cá nhân hóa bài thuốc?

Theo góc nhìn Đông y, viêm xoang không chỉ là chuyện “viêm ở mũi”, mà là hậu quả của nhiều yếu tố gây rối loạn trong cơ thể. Bà con có thể mang phong, hàn, nhiệt, thấp, hoặc khí huyết suy yếu. Người thì phong hàn xâm nhập khi thời tiết trở lạnh; người thì thấp nhiệt tích tụ do ăn uống thất thường; người lại do chính khí yếu nên xoang dễ tái phát. Chính những gốc bệnh khác nhau này khiến biểu hiện ở mỗi bà con một kiểu, không ai giống ai.

Ví dụ như:

• Có bà con thuộc thể thấp nhiệt, mặt lúc nào cũng nặng, dịch vàng xanh đặc quánh, mũi tắc như bị bít lại. Với thể này, Tuấn tôi phải ưu tiên thanh thấp – thanh nhiệt, giúp làm loãng dịch và giảm viêm từ bên trong.
• Có người lại là thể phong hàn, cứ trời lạnh một cái là nghẹt mũi, đau đầu, nước mũi loãng chảy ròng ròng. Trường hợp này phải tán hàn – thông khiếu, làm ấm và thông đường mũi thì bà con mới dễ chịu.
• Có người xoang kèm cơ địa dị ứng, cứ thay đổi thời tiết, bụi phấn, lông chó mèo là hắt hơi liên tục. Với nhóm này, ngoài làm sạch xoang, Tuấn tôi còn phải bổ chính khí – điều hòa miễn dịch để giảm tái phát.
• Những bà con bị xoang lâu năm, phát đi phát lại, cơ thể mệt mỏi, dễ nhiễm lạnh, niêm mạc xoang yếu. Khi đó, bài thuốc phải được gia vào các vị bổ khí huyết – thông kinh lạc để nâng nền sức khỏe, giúp phục hồi lâu dài,…

Chính vì mỗi người một thể, một cơ địa nên nếu dùng chung một bài thuốc cho tất cả thì rất khó hiệu quả, thậm chí người hợp – người không. Nhất là những ca xoang mãn tính, chỉ khi kê đúng thể – đúng vị – đúng người, thuốc đi đúng hướng, cơ thể mới đáp ứng tốt và xoang mới giảm được nguy cơ tái phát.

Tuấn tôi luôn giữ nguyên triết lý ấy khi kê đơn cho bà con: khám kỹ, bắt mạch kỹ, hiểu đúng thể bệnh rồi mới phối thuốc. Có như vậy, bài thuốc mới thực sự trở thành “thuốc của đúng người bệnh”, chứ không phải dùng đại trà như một đơn chung cho tất cả.

Thể bệnh nào – Dùng vị thuốc ấy: Tuấn tôi chia sẻ cách phối thuốc theo từng trường hợp

Khi đã xác định đúng thể bệnh rồi, bước tiếp theo là Tuấn tôi phải chọn đúng vị thuốc để xử lý trúng đích. Mỗi thể mang một cơ chế gây bệnh khác nhau, nên bài thuốc cũng phải xoay theo từng trường hợp. Đông y không dùng thuốc theo kiểu “có gì uống nấy”, mà mỗi vị đều có nhiệm vụ riêng, cái công cái bổ, cái làm sạch – cái nuôi dưỡng. 

1 – Với bà con thuộc thể phong hàn phạm phế/tỵ

Thể này hay gặp khi đi gió lạnh, dầm mưa hoặc cơ địa thiên hàn. Hàn tà làm phế khí bế tắc khiến mũi nghẹt như bị “gió lạnh chặn cửa”, nước mũi trong loãng, đau đầu trán – thái dương, hắt hơi nhiều.

Hướng xử trí của Tuấn tôi là phát tán phong hàn – làm ấm phế – thông khiếu, đuổi hàn ra ngoài để mũi mở trở lại. Nhóm vị tôi hay dùng gồm:

• Kinh giới, Phòng phong, Bạch chỉ, Tế tân, Cát căn để giải hàn, giảm đau
• Kết hợp Tân di – Thương nhĩ tử để khai khiếu, thông mũi.

Khi gia giảm, nếu bà con đau đầu căng tức, tôi tăng Bạch chỉ – Xuyên khung cho dịu nhanh. Cơ địa hàn rõ, gặp lạnh là bệnh tăng, tôi dùng thêm vị ôn tán để đẩy hàn triệt để. Trường hợp nghẹt – chảy mũi trong kéo dài, tôi phối nhóm tuyên phế cho khí lưu thông mạnh, mũi thông thoáng bền hơn.

2 – Với bà con thuộc thể phong nhiệt phạm phế/tỵ

Thể này thường khởi phát khi bà con nhiễm phong nhiệt, thời tiết nóng – hanh, hoặc cơ địa vốn dễ tích nhiệt. Nhiệt tà hun đốt làm dịch mũi vàng, đau đầu, sốt nhẹ, rêu lưỡi vàng mỏng, khát nhiều.

Hướng xử trí Tuấn tôi áp dụng là sơ phong – thanh nhiệt – tuyên phế – thông khiếu, giúp giải nhiệt ở phế và làm mũi thông thoáng. Tôi thường dùng:

• Bạc hà, Kinh giới, Ngưu bàng tử, Thuyền thoái để tán phong, thanh nhiệt; 
• Phối Tân di – Thương nhĩ tử nhằm khai khiếu, làm mũi thoáng nhanh.

Nếu bà con nhiệt độc rõ, họng đỏ rát, tôi gia thêm Kim ngân hoa – Liên kiều để giải độc. Trường hợp đau đầu nhiều, dịch vàng đặc khó xì, tôi tăng nhóm thanh nhiệt – tuyên phế mạnh để mũi nhẹ và đầu bớt căng nhanh hơn.

3 – Với bà con thuộc thể thấp nhiệt uất kết xoang

Bà con thuộc thể này thường có dịch mũi đặc vàng xanh, đôi khi bốc mùi, mặt nặng căng, đầu óc uể oải. Thấp nhiệt tích tụ khiến xoang “bí như hũ kín”, dịch khó thoát, viêm tái đi tái lại.

Hướng xử trí của Tuấn tôi là thanh nhiệt – táo thấp – giải độc – tuyên phế – thông khiếu, mục tiêu là làm khô thấp – hạ nhiệt – loãng dịch. Tôi thường dùng Hoàng cầm, Hoàng liên để thanh nhiệt; phối Hoắc hương, Thương truật hóa thấp; thêm Thổ bối/Xuyên bối mẫu, Trần bì, Bán hạ chế để hóa đàm, loãng dịch.

Nếu bà con đau mặt nhiều, dịch đặc bít tắc, tôi tăng nhóm táo thấp – hóa đàm để dịch thoát nhanh. Trường hợp rêu lưỡi vàng dày, nóng trong rõ, tôi gia thêm nhóm giải độc, giúp xoang nhẹ và đầu mặt giảm căng tức.

4 – Với bà con thuộc thể đàm trọc ngăn khiếu

Thể này biểu hiện bằng dịch mũi trắng đục, nặng đầu, ù ù như “mây mù che xoang”, nghẹt nhiều nhưng không sốt rõ. Đàm trọc ứ đọng khiến khiếu bế tắc, khí không hành nên đầu nặng – mũi bí liên tục.

Hướng xử trí Tuấn tôi dùng là táo thấp – hóa đàm – khai khiếu – lý khí, giúp làm khô thấp, hóa đàm và mở đường mũi. Tôi hay dùng Bán hạ chế, Trần bì, Bạch linh, Thương truật để táo thấp – hóa đàm; thêm Thủy xương bồ/Thạch xương bồ để khai khiếu; Hoắc hương để hóa thấp thơm, nhẹ đầu.

Nếu bà con nặng đầu nhiều, đàm đặc khó thông, tôi tăng nhóm khai khiếu để “mở cửa xoang” nhanh hơn. Trường hợp đầy tức vùng mặt, tôi phối thêm nhóm lý khí để khí hành thông, đàm dễ tan và mũi bớt nghẹt.

5 – Với bà con thuộc thể khí trệ huyết ứ

Đây là thể hay gặp ở xoang mạn tính lâu năm. Khí huyết ứ trệ làm đau đầu cố định, đau châm chích hoặc nặng mặt kéo dài; lưỡi tối bầm, người uể oải. Khi huyết không thông thì khiếu cũng không mở, dẫn tới viêm dai dẳng.

Hướng xử trí của Tuấn tôi là hoạt huyết – hóa ứ – hành khí – thông lạc, giúp giải ứ và thông đường khí. Tôi thường dùng Đan sâm, Xuyên khung, Huyền hồ sách làm chủ dược; khi cần tôi phối thêm Đào nhân, Hồng hoa để hoạt huyết mạnh hơn.

Nếu bà con đau đầu mỗi khi thay đổi thời tiết, tôi tăng nhóm hành khí để khí huyết lưu thông. Trường hợp vùng mặt – trán nặng kéo dài, tôi điều chỉnh thuốc theo hướng hoạt huyết mạnh để thông khiếu, giảm đau bền vững hơn.

6 – Với bà con thuộc thể phế khí hư, vệ khí bất cố (dễ dị ứng – hắt hơi nhiều)

Thể này gặp ở người cơ địa yếu, dễ hắt hơi, sổ mũi trong, bệnh hay tái phát khi thời tiết đổi mùa. Phế khí hư khiến vệ khí không giữ được bì phu, phong tà dễ xâm nhập – dẫn tới tái phát liên tục.

Tuấn tôi hướng xử trí theo nguyên tắc ích khí – cố biểu – tuyên phế – thông khiếu. Tôi dùng Hoàng kỳ, Bạch truật để kiện tỳ sinh khí – củng cố vệ khí; phối Bạch quả, Tô diệp để sáp phế – tuyên phế nhẹ nhàng. Mùa bệnh bùng phát, tôi gia Bạc hà – Kinh giới để giải biểu nhẹ.

Nếu bà con hắt hơi liên tục, tôi tăng nhóm sáp phế. Mũi trong chảy dài, người mệt dễ nhiễm gió lạnh, tôi nâng liều Hoàng kỳ để vệ khí vững hơn, mũi bớt nhạy cảm.

7 – Với bà con thuộc thể tỳ hư thấp trệ

Bà con hay mệt, ăn kém, dễ đầy bụng, đầu nặng, dịch mũi trong dai dẳng. Tỳ hư khiến vận hóa kém, thấp tụ lại làm xoang luôn ẩm ướt – nghẹt kéo dài.

Hướng xử trí Tuấn tôi áp dụng là kiện tỳ – vận hóa thấp – táo thấp – thông khiếu. Tôi hay dùng Đẳng sâm, Bạch truật, Hoài sơn, Biển đậu để kiện tỳ; phối Thương truật, Hoắc hương khi thấp nặng; thêm Tân di – Thương nhĩ tử để khai khiếu thông mũi.

Nếu bà con ăn uống kém, bụng dễ đầy, tôi tăng nhóm kiện tỳ – hóa thấp để cơ thể khỏe dần. Trường hợp đầu nặng và mũi trong kéo dài, tôi gia thêm vị táo thấp mạnh hơn để xoang khô thoáng nhanh.

8 – Với bà con thuộc thể thận hư

Thể này thường gặp trong xoang mạn tính kéo dài, polyp, giảm ngửi, kèm đau lưng – mỏi gối. Thận hư khiến nạp khí kém, khí không dẫn lên xoang, mũi nghẹt như tắc lâu ngày.

Hướng xử trí của Tuấn tôi là bổ thận – nạp khí – ôn thận hoặc cố sáp tùy thể, giúp phục hồi căn nguyên và cải thiện triệu chứng lâu dài. Tôi thường dùng Thục địa, Sơn thù du, Thỏ ti tử làm chủ dược; phối Ngũ vị tử để liễm phế – nạp khí khi cần.

Nếu bà con giảm ngửi, nghẹt sâu, tôi điều chỉnh theo hướng bổ thận – thông khiếu mạnh hơn. Trường hợp mệt mỏi, lưng gối yếu, tôi tăng nhóm bổ thận để nền sức khỏe vững, từ đó xoang hồi phục bền hơn.

9 – Với bà con viêm xoang kèm Viêm họng/Viêm amidan

Nhiều bà con xoang lâu năm thường bị kéo theo viêm họng, ho khan, đờm đặc, họng đỏ rát. Khi phế – họng đều viêm, việc xử trí phải kết hợp cả hai để bệnh không tái lại.

Tuấn tôi thường theo nguyên tắc tuyên phế – lợi yết – hóa đàm – giải độc, vừa làm thông xoang, vừa làm sạch họng. Tôi hay dùng Cát cánh, Tiền hồ, Xạ can để làm dịu họng – hóa đàm; nếu họng đỏ đau, tôi phối Kim ngân hoa, Liên kiều để thanh nhiệt giải độc.

Bà con đờm đặc nhiều, tôi tăng nhóm hóa đàm để họng nhẹ và mũi thoáng. Trường hợp ho kích thích, tôi phối thêm vị tuyên phế để đường thở êm, giảm ho nhanh và dễ chịu hơn.

Khi bài thuốc được gia giảm đúng hướng, xoang vừa thông – niêm mạc vừa phục hồi – cơ thể vừa khỏe lên. Đó cũng là lý do vì sao nhiều bà con phản hồi rằng uống thuốc Nam “nó thấm từ từ nhưng chắc”, vì thuốc đi vào gốc rễ chứ không chỉ làm dịu triệu chứng bên ngoài.

Muốn biết mình đang ở thể nào, chữa ra sao cho chuẩn, cho đúng thì bà con nên đi khám càng sớm càng tốt. Tuấn tôi vẫn sẵn lòng hỗ trợ bà con mọi lúc mọi nơi, nếu cần tư vấn hãy liên hệ cho tôi theo thông tin dưới đây nhé:

• Địa chỉ: Số 16, Ngõ 168 Nguyễn Khánh Toàn, Cầu Giấy, Hà Nội
• Hotline: 0984 650 816 – 0963 302 349
• Fanpage Lương y Đỗ Minh Tuấn (có tích xanh)

Lưu ý: Hiệu quả điều trị phụ thuộc vào cơ địa, tình trạng sức khỏe và quá trình sử dụng của mỗi người. Thông tin trên website chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn y tế chuyên nghiệp. Chúng tôi không chịu trách nhiệm về bất kỳ hậu quả nào phát sinh từ việc áp dụng thông tin mà không có sự hướng dẫn từ bác sĩ hoặc chuyên gia. Quý bà con vui lòng liên hệ để được tư vấn chi tiết và phù hợp nhất từ đội ngũ lương y bác sĩ Đỗ Minh Đường.