Cứ Thời Tiết Lạnh Là Nổi Mề Đay, Xử Lý Thế Nào? Bà Con Xem Ngay Nhé

Cứ vào mùa lạnh, mề đay, mẩn ngứa lại bùng phát, ngứa ngáy dai dẳng, hết rồi tái khiến nhiều bà con khổ sở suốt nhiều năm. Dưới góc nhìn Y học cổ truyền (YHCT), đây không đơn thuần là bệnh ngoài da mà bắt nguồn từ sự rối loạn khí huyết, tạng phủ bên trong. Trong bài viết này, tôi sẽ chia sẻ rõ vì sao mề đay dễ “trỗi dậy” khi trời lạnh và hướng xử lý từ căn nguyên để bệnh thực sự ổn định lâu dài.

Vì sao mùa lạnh là mề đay lại “trỗi dậy”?

Dịp gần Tết, thời tiết chuyển lạnh rõ rệt, tôi tiếp nhận rất nhiều trường hợp than phiền rằng: “Mặc vài lớp áo vẫn thấy ngứa như kiến bò, chỗ này lặn thì chỗ khác lại nổi, gãi khắp người không yên”. Nhiều người thắc mắc vì sao mề đay không nổi vào mùa nóng mà lại phát tác mạnh khi trời lạnh.

Theo YHCT, mề đay không chỉ là bệnh ngoài da, mà là biểu hiện của sự rối loạn bên trong cơ thể, liên quan mật thiết tới khí – huyết – kinh mạch và chức năng của ngũ tạng, đặc biệt là Can, Tỳ, Phế, Thận.

Mùa lạnh thuộc hành Thủy, khí hậu thiên về hàn, táo. Khi chính khí trong cơ thể suy yếu, vệ khí không đủ mạnh để bảo vệ bì phu, các yếu tố ngoại tà như phong hàn, phong táo rất dễ xâm nhập qua da, gây nên ngứa, nổi mẩn, sẩn phù.

Bà con đang trải qua tình trạng nào?

Tình trạng bệnh

Dị ứng nổi mề đay

Mề đay khi mang thai

Mề đay sau sinh

Mề đay ở trẻ em

Dị ứng thời tiết

Dị ứng cơ địa

Triệu chứng bệnh

Dạng vẽ nổi

Dạng phù mạch

Dạng dị ứng

Dạng vật lý

gửi tư vấn

( Chia sẻ ngay, lương y Tuấn tư vấn miễn phí )

Nổi mề đay mùa lạnh dưới góc nhìn Đông y

Mề đay mùa lạnh là tình trạng da xuất hiện các nốt sẩn, mảng phù, có thể đỏ hoặc trắng nhạt, ranh giới không rõ, ngứa dữ dội, thường nặng hơn khi gặp gió lạnh, ban đêm hoặc sau khi thay đổi nhiệt độ đột ngột. Các nốt này có thể tự lặn sau vài giờ hoặc trong vòng 24 giờ, nhưng rất dễ tái phát ở vị trí khác.

Đặc điểm khiến mề đay trở nên khó chịu là tính “đến rồi đi” thất thường, khiến người bệnh chủ quan, không điều trị đến nơi đến chốn, lâu dần bệnh chuyển sang mạn tính.

Trong Đông y, mề đay thường được xếp vào phạm trù “Ẩn chẩn”, căn nguyên không nằm ở da mà bắt nguồn từ:

• Vệ khí suy, không giữ được phong tà
• Khí huyết vận hành kém, da không được nuôi dưỡng đầy đủ
• Tạng phủ mất cân bằng, đặc biệt là Can uất, Tỳ hư sinh thấp, Phế khí suy yếu

Biểu hiện thường gặp của mề đay, mẩn ngứa mùa lạnh

Trên lâm sàng, tôi nhận thấy mề đay mùa lạnh thường có những biểu hiện khá điển hình:

• Da nổi các nốt sẩn hoặc mảng phù, sờ vào hơi gồ
• Ngứa nhiều, nhất là khi trời lạnh, về đêm hoặc khi ra gió
• Gãi xong có thể xuất hiện vệt đỏ hình tuyến
• Các nốt sẩn lặn nhanh trong 24 giờ nhưng dễ tái phát
• Một số trường hợp ngứa xuất hiện trước, sau đó mới nổi mẩn
• Người bệnh thường kèm theo sợ lạnh, tay chân lạnh, lưỡi nhạt, rêu trắng, mạch yếu, chậm

Ở người trung niên và cao tuổi, tình trạng này càng rõ rệt hơn do tuyến mồ hôi và tuyến bã nhờn suy giảm, da khô, hàng rào bảo vệ tự nhiên yếu đi, khiến da dễ phản ứng hơn với thời tiết.

Theo quan sát của tôi, mề đay mùa lạnh thường nặng lên khi có sự kết hợp của nhiều yếu tố:

• Sinh hoạt thất thường, ngủ nghỉ không điều độ
• Căng thẳng kéo dài, lo nghĩ nhiều khiến Can khí uất
• Cơ thể suy nhược, khí huyết kém
• Da khô do thời tiết lạnh, tắm nước nóng quá lâu hoặc quá thường xuyên

Tất cả những yếu tố này khiến chính khí suy yếu, tạo điều kiện cho phong hàn, phong táo xâm nhập, lâu ngày tà khí lưu lại trong kinh mạch, hình thành mề đay mạn tính, tái đi tái lại nhiều năm.

Quan điểm điều trị mề đay mùa lạnh của tôi

Trong quá trình thăm khám và điều trị mề đay, tôi luôn nhấn mạnh với bà con một nguyên tắc cốt lõi: Muốn bệnh yên lâu dài thì phải xử lý từ gốc, không chỉ dừng lại ở việc làm dịu triệu chứng ngoài da.

Dưới góc nhìn YHCT, mỗi người bị mề đay là một thể bệnh khác nhau. Vì vậy, tôi điều trị dựa trên biện chứng luận trị, phân tích rõ tình trạng của từng người, có thể thuộc các thể như:

• Phong hàn phạm biểu
• Phong nhiệt uẩn kết
• Huyết hư sinh phong, can uất
• Tỳ hư sinh thấp. 

Từ đó mới xây dựng phác đồ phù hợp, gia giảm bài thuốc cho sát thể trạng, không dùng chung một cách chữa cho tất cả mọi người.

Bài thuốc Nam chữa mề đay Đỗ Minh Đường: hướng xử lý từ căn nguyên

Từ thực tế đồng hành cùng nhiều bà con bị mề đay dai dẳng, tôi nhận thấy rằng việc chỉ chăm chăm dập ngứa, giảm mẩn tức thời thường khiến bệnh dễ tái phát. Vì vậy, hướng điều trị tôi theo đuổi là tác động đồng thời vào căn nguyên và thể trạng, giúp cơ thể tự phục hồi, từ đó mề đay mới có thể yên ổn bền vững.

Chính từ quan điểm điều trị này, bài thuốc mề đay của Đỗ Minh Đường mà tôi cùng các thế hệ đi trước xây dựng đã được phát triển theo hướng tác động từ căn nguyên, điều chỉnh thể trạng, sử dụng thảo dược lành tính, gia giảm linh hoạt theo từng cơ địa, nhằm giúp bệnh ổn định bền vững chứ không chỉ yên tạm thời.

Bài thuốc sử dụng nhiều thảo dược Nam quen thuộc, gần gũi với cơ địa người Việt như sài đất, kim ngân hoa, tơ hồng xanh, nhân trần, bồ công anh, diệp hạ châu… Những vị thuốc này không tác động đơn lẻ mà phối hợp hài hòa, hỗ trợ nhau để xử lý bệnh từ bên trong.

Về cơ chế, bài thuốc giúp: 

• Giảm sưng viêm, làm dịu ngứa, hỗ trợ đào thải độc tố,từ đó cải thiện rõ các biểu hiện mề đay, mẩn ngứa trên da. 
• Đồng thời, thuốc còn có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, mát gan, giúp làm sạch dần căn nguyên sinh bệnh tích tụ lâu ngày trong cơ thể. 
• Khi khí huyết được nuôi dưỡng đầy đủ, da sẽ được phục hồi tốt hơn, giảm khô ngứa, hạn chế tái phát.

Điều tôi luôn nhấn mạnh với bà con là bài thuốc không chỉ “chạy theo” cái ngứa, cái nổi bên ngoài, mà hướng tới điều hòa tạng phủ, nâng đỡ chính khí, giúp cơ thể tự điều chỉnh lại trạng thái cân bằng âm dương. Khi gốc đã ổn, thì mề đay mới thực sự yên, không còn tái đi tái lại mỗi khi thời tiết thay đổi.

Bên cạnh dùng thuốc, bà con có thể kết hợp một số phương pháp hỗ trợ dễ làm tại nhà, như:

• Tắm thảo dược từ lá khế, sài đất, kinh giới…
• Xông hơi nhẹ để giải phong hàn
• Bấm huyệt như Khúc Trì, Tam Âm Giao, Huyết Hải,  giúp thanh nhiệt, điều hòa huyết

Người bị mề đay mùa lạnh nên ăn gì?

Với bà con bị mề đay tái phát nhiều vào mùa lạnh thuộc thể phong hàn, tôi thường khuyên bà con không chỉ trông chờ vào thuốc, mà cần điều chỉnh ăn uống hằng ngày cho hợp thể bệnh. Trước hết, có thể dùng món cháo gừng, quế để hỗ trợ tán hàn, làm ấm cơ thể từ bên trong. Nguyên liệu gồm:

• 10 lát gừng tươi
• 3g quế tán bột
• 50g gạo tẻ
• 30g đường nâu

Nấu thành cháo loãng, ăn khi còn ấm. Món này giúp tán hàn, thông khí huyết, làm ấm tạng phủ, từ đó giảm ngứa và hạn chế nổi mề đay rõ rệt khi trời lạnh.

Bên cạnh đó, trong sinh hoạt hằng ngày, tôi luôn nhắc bà con lưu ý:

NÊN ĂN:

• Các món ấm, dễ tiêu: cháo, súp, canh nóng
• Gia vị có tính ấm: gừng, hành, tía tô, lá kinh giới
• Thực phẩm giúp bổ khí huyết: thịt nạc, cá đồng, đậu đỏ, đậu đen
• Uống nước ấm, hạn chế nước lạnh, nước đá

CẦN KIÊNG:

• Đồ lạnh, sống, tái: gỏi, sashimi, rau sống
• Hải sản, đồ tanh khi đang ngứa nhiều
• Rượu bia, cà phê, đồ cay nóng kích thích
• Thức ăn chế biến sẵn, nhiều dầu mỡ, gia vị công nghiệp

Tôi vẫn hay nói với bà con rằng: mề đay không chỉ là bệnh ngoài da, mà là biểu hiện rối loạn bên trong cơ thể. Ăn uống sai, giữ ấm kém thì bệnh rất dễ tái đi tái lại, nhất là vào mùa lạnh. Làm tốt từ bữa ăn hằng ngày chính là cách giúp thuốc phát huy hiệu quả và cơ thể phục hồi bền vững hơn.

Ngoài chuyện ăn uống, đối với sinh hoạt hàng ngày bà con cũng cần lưu ý giúp tôi: luôn giữ tinh thần thoải mái, ngủ đủ giấc, điều trị sớm, đúng hướng, không để bệnh kéo dài.

Mề đay mùa lạnh không phải bệnh nguy hiểm, nhưng nếu xử lý sai cách hoặc chỉ chạy theo triệu chứng, bệnh rất dễ trở thành mạn tính. Với kinh nghiệm hơn 20 năm trong nghề, tôi tin rằng chỉ khi điều trị đúng căn nguyên, kết hợp chăm sóc toàn diện, mề đay mới thực sự yên và không còn là nỗi ám ảnh mỗi khi mùa lạnh về.