Vì Sao Đông Y Coi Trọng Tỳ – Phế – Thận Trong Các Bệnh Mạn Tính

Bà con thân mến, trong hơn hai chục năm theo nghề y học cổ truyền, Tuấn tôi gặp rất nhiều bà con mang trong mình những căn bệnh mạn tính: viêm xoang mạn, viêm họng – viêm amidan tái đi tái lại, viêm phế quản mạn, dạ dày – đại tràng kéo dài, mất ngủ, suy nhược, đau nhức xương khớp… Có người chữa vài năm, có người mười mấy năm vẫn chưa thoát bệnh.

Điều khiến Tuấn tôi trăn trở nhất là: bệnh không chỉ không dứt mà cơ thể người bệnh ngày càng yếu đi. Khi bắt mạch, xem kỹ thể trạng, Tuấn tôi nhận ra điểm chung rất rõ: Tỳ – Phế – Thận đều đã suy, chỉ là suy tạng nào biểu hiện ra ngoài nhiều hơn mà thôi.

Đó cũng là lý do vì sao trong Đông y, đặc biệt khi điều trị bệnh mạn tính, ba tạng Tỳ – Phế – Thận luôn được coi là nền tảng cốt lõi.

Đông y nhìn bệnh mạn tính như thế nào?

Khác với Tây y thường đi từ triệu chứng – cơ quan – tổn thương, Đông y nhìn bệnh theo tổng thể con người. Một căn bệnh mạn tính không phải tự nhiên mà sinh ra, cũng không phải chỉ vì vi khuẩn, virus hay tác động bên ngoài.

Theo Đông y, bệnh mạn là kết quả của:

• Chính khí suy yếu kéo dài
• Tạng phủ mất cân bằng
• Khí huyết lưu thông kém
• Cơ thể không còn đủ khả năng tự điều chỉnh và phục hồi

Vì vậy, nếu chỉ chăm chăm cắt triệu chứng, bệnh có thể đỡ nhất thời, nhưng gốc bệnh vẫn còn, rồi sớm muộn cũng tái phát.

Trong đó, Tỳ – Phế – Thận được coi là ba trụ cột sinh tồn, quyết định sức bền và khả năng chống đỡ bệnh tật của cơ thể.

Tỳ – Nền tảng sinh khí của cơ thể

Trong Đông y có câu: “Tỳ vị là hậu thiên chi bản” – tức là gốc rễ sinh hóa khí huyết sau khi con người chào đời.

Theo Đông y, tỳ có vai trò là:

• Vận hóa thức ăn
• Sinh khí, sinh huyết
• Nuôi dưỡng toàn thân

Khi Tỳ khỏe:

• Ăn uống ngon miệng
• Người có sức, tinh thần ổn định
• Khí huyết đầy đủ để nuôi các tạng khác

Ngược lại, khi Tỳ suy:

• Ăn không tiêu, đầy bụng, chướng hơi
• Người mệt mỏi, nặng nề
• Dễ sinh đàm thấp, ứ trệ

Rất nhiều bệnh mạn tính mà bà con gặp phải đều có dấu ấn của Tỳ hư, như:

• Viêm xoang mạn do đàm thấp tích tụ
• Viêm họng, viêm amidan tái đi tái lại
• Dạ dày, đại tràng kéo dài
• Người béo trệ hoặc gầy yếu, ăn uống kém

Tuấn tôi thường nói với bà con: “Tỳ yếu thì thuốc hay mấy cũng khó phát huy hết tác dụng”. Bởi thuốc uống vào mà Tỳ không vận hóa được, thì cũng như “nước đổ lá khoai”. Tuấn tôi gặp rất nhiều bà con bị viêm xoang mạn, viêm họng mạn, dạ dày – đại tràng kéo dài, gốc bệnh đều liên quan mật thiết đến Tỳ hư sinh đàm. Đàm thấp không được hóa giải sẽ tích tụ, đi lên trên, gây bít tắc mũi xoang, cổ họng.

Phế – Tấm lá chắn bảo vệ cơ thể

Phế trong Đông y không chỉ là lá phổi theo giải phẫu học. Phế là tạng chủ về khí, quản hô hấp, da lông và khả năng phòng vệ của cơ thể.

Vai trò của Phế là:

• Chủ về hô hấp
• Tuyên phát và túc giáng khí
• Điều khiển vệ khí (hàng rào bảo vệ)

Khi Phế khỏe:

• Thở dễ dàng, nhẹ ngực
• Ít ốm vặt, ít cảm lạnh
• Da dẻ hồng hào

Khi Phế suy:

• Dễ viêm mũi, viêm xoang, viêm phế quản
• Ho dai dẳng, đờm nhiều
• Cơ thể dễ nhiễm lạnh, nhiễm bệnh

Một số bệnh mạn tính thường “bám” vào Phế như:

• Viêm xoang mạn
• Viêm mũi dị ứng
• Hen, viêm phế quản mạn
• Viêm họng kéo dài

Đa phần không chỉ do viêm nhiễm đơn thuần, mà là Phế khí suy yếu, không đủ sức đẩy tà khí ra ngoài.

Nếu chỉ dùng thuốc kháng sinh, kháng viêm mà không bổ Phế – kiện khí, thì bệnh chỉ tạm lắng, rất dễ tái phát khi thời tiết thay đổi.

Thận – Gốc rễ của sức bền và tuổi thọ

Trong Đông y, Thận được coi là “tiên thiên chi bản” – gốc rễ từ khi sinh ra. Thận chủ:

• Tàng tinh
• Sinh tủy, sinh não
• Chủ xương khớp
• Điều hòa âm dương toàn thân

Khi Thận khỏe:

• Người có sức bền
• Ngủ tốt, tinh thần ổn định
• Xương khớp dẻo dai

Khi Thận suy:

• Mệt mỏi kéo dài
• Đau lưng, mỏi gối
• Mất ngủ, suy nhược
• Bệnh lâu khỏi, dễ tái phát

Tuấn tôi thường gặp những bà con:

• Bệnh kéo dài 5–10 năm
• Uống nhiều thuốc nhưng ngày càng yếu
  Người “đuối sức”, chữa đâu cũng chậm

Đó là lúc Thận đã suy, tinh khí cạn dần. Nếu không bồi bổ Thận, thì dù chữa đúng bệnh, cơ thể cũng không còn đủ lực để hồi phục.

Mối liên hệ chặt chẽ giữa Tỳ – Phế – Thận

Bà con cần hiểu rằng, Tỳ – Phế – Thận có mối liên hệ chặt chẽ như kiềng ba chân. Một tạng suy, hai tạng còn lại cũng bị ảnh hưởng.

Tỳ suy sinh đàm thấp, đàm thấp theo khí đi lên, ứ ở Phế, gây viêm xoang, viêm họng, ho đờm. Lúc này, triệu chứng nằm ở mũi – họng – phổi, nhưng gốc lại ở Tỳ.

Phế suy thì khí không tuyên giáng, Tỳ mất lực vận hóa, người vừa khó thở vừa ăn uống kém. Nếu chỉ bổ Tỳ mà không thông Phế, khí không lưu thông, hiệu quả điều trị sẽ rất hạn chế.

Bệnh mạn kéo dài lại làm hao tổn tinh khí Thận. Khi Thận đã suy, dù Tỳ – Phế có được bồi bổ, cơ thể vẫn thiếu gốc âm dương để hồi phục hoàn toàn, bệnh vì thế cứ dây dưa không dứt.

Đông y chữa bệnh mạn không phải “đau đâu chữa đó”, mà là điều hòa cả hệ thống Tỳ – Phế – Thận, tháo gỡ từng nút thắt một cách căn cơ.

Nguyên tắc điều trị bệnh mạn của Tuấn tôi

Trong quá trình hành nghề, Tuấn tôi luôn giữ nguyên tắc:

• Không chữa ngọn bỏ gốc
• Không chạy theo triệu chứng trước mắt
• Không dùng thuốc làm cơ thể phụ thuộc

Với các bệnh mạn tính, hướng điều trị luôn xoay quanh:

• Kiện Tỳ để cơ thể hấp thu tốt
• Bổ Phế để tăng sức đề kháng
• Bồi Thận để lấy lại sức bền lâu dài

Có như vậy, bệnh mới đỡ từ từ nhưng chắc, cơ thể khỏe lên từng ngày, và quan trọng nhất là hạn chế tái phát.

Lời nhắn gửi của Tuấn tôi đến bà con

Bà con ạ, bệnh mạn tính không thể khỏi trong ngày một ngày hai. Nhưng nếu hiểu đúng bản chất bệnh, đi đúng hướng, thì việc hồi phục là hoàn toàn có thể.

Đông y coi trọng Tỳ – Phế – Thận không phải vì giáo điều, mà vì đó là những gì đúc kết từ hàng nghìn năm chữa bệnh cho con người Việt. Tuấn tôi tin rằng, khi bà con chăm sóc tốt ba tạng này, thì không chỉ bệnh thuyên giảm, mà sức khỏe tổng thể cũng sẽ thay đổi rõ rệt.

Chữa bệnh, suy cho cùng, là giúp cơ thể tự đứng dậy, chứ không phải chống đỡ bằng thuốc mãi mãi.