Phụ nữ sau 30–40 tuổi: cơ thể không yếu đi, chỉ là đang kêu cứu

Tuấn tôi làm nghề thuốc đã hơn hai mươi năm. Trong từng ấy năm, điều khiến tôi day dứt nhất không hẳn là những ca bệnh nặng, mà là ánh mắt của rất nhiều chị em khi ngồi trước mặt tôi, vừa mệt mỏi, vừa tự trách: “Chắc em già rồi nên thế, bác ạ…”

Bà con biết không, phụ nữ sau 30–40 tuổi không hề yếu đi. Cơ thể không “xuống cấp” một cách vô lý. Nó chỉ đang kêu cứu, theo cách âm thầm nhất, dai dẳng nhất – và cũng dễ bị bỏ qua nhất.

Khi cơ thể lên tiếng, phụ nữ lại chọn im lặng

Tuấn tôi gặp rất nhiều chị em bước vào tuổi 30, 40 với đủ thứ triệu chứng:

Mất ngủ, ngủ chập chờn, hay tỉnh lúc 2–3 giờ sáng
Kinh nguyệt thất thường, lúc sớm lúc muộn, đau bụng kinh nhiều hơn
Nóng trong người, dễ cáu gắt, mệt mỏi không rõ lý do
Rụng tóc, nám da, sạm da dù ăn uống không đến nỗi nào
Đau đầu, căng tức ngực, đầy bụng, táo bón, lạnh tay chân
Ham muốn giảm, cơ thể “không còn như trước”

Nhưng khi hỏi kỹ, rất nhiều chị chỉ cười trừ: “Chắc do công việc nhiều, lo nghĩ nhiều thôi bác ạ” hay “Trước em toàn cố chịu, cứ nghĩ chưa đến mức phải chữa nên để vậy.”

Bà con ạ, chịu đựng không phải là mạnh mẽ. Trong Đông y, cơ thể con người rất trung thực. Khi nó đã phát ra tín hiệu, nghĩa là bên trong đã có sự mất cân bằng kéo dài.

Tuấn tôi hay nói với bà con rằng: “Cơ thể phụ nữ giống như một người bạn nhẫn nại. Nó chịu được rất lâu. Nhưng khi đã lên tiếng, nghĩa là đã bị bỏ quên quá lâu rồi.”

Phụ nữ sau 30–40 tuổi thường có một điểm chung: Lo cho người khác rất giỏi, nhưng lại lơ là chính mình.

Con ốm thì cuống cuồng
Chồng mệt thì lo từng bữa ăn, giấc ngủ
Công việc thì cố gắng hoàn thành cho tròn vai

Còn bản thân thì sao? Mệt cũng ráng. Đau cũng chịu. Ngủ không được thì thôi, sáng vẫn dậy đi làm. Đến khi cơ thể “phản kháng” bằng mất ngủ triền miên, rối loạn kinh nguyệt, suy nhược, rối loạn nội tiết… thì mới giật mình: “Hay là mình có bệnh thật rồi?”

Đông y nhìn cơ thể phụ nữ sau 30–40 tuổi như thế nào?

Trong Đông y có câu: “Phụ nữ lấy huyết làm gốc – huyết đủ thì thân an, huyết hư thì trăm bệnh sinh”. Bởi vậy, khi nhìn vào sức khỏe của người phụ nữ sau 30–40 tuổi, Tuấn tôi không nhìn riêng một triệu chứng, mà nhìn vào khí – huyết – tạng phủ đang vận hành ra sao.

Huyết muốn đủ, muốn nuôi dưỡng được toàn thân, thì không thể tự sinh ra. Nó phải nhờ ba tạng chủ chốt: Can – Tỳ – Thận phối hợp nhịp nhàng với nhau.

Can – nơi tàng huyết, giữ sự điều hòa cảm xúc

Can trong Đông y có hai vai trò rất lớn với phụ nữ:

Tàng huyết: giữ và điều tiết lượng huyết trong cơ thể
Chủ sơ tiết: điều hòa khí huyết và cảm xúc

Phụ nữ sau 30–40 tuổi thường gánh rất nhiều áp lực: lo gia đình, con cái, công việc, kinh tế, các mối quan hệ… Những lo nghĩ ấy không bộc lộ ra ngoài, nhưng dồn nén bên trong, lâu ngày làm Can khí uất.

Can mà uất thì huyết không lưu thông tốt, sinh ra hàng loạt vấn đề:

Đau đầu, tức ngực, đầy bụng
Kinh nguyệt không đều, lúc sớm lúc muộn
Đau bụng kinh, vón cục
Tâm trạng thất thường, dễ cáu gắt, hay buồn không rõ lý do

Nhiều chị em nghĩ mình “tính khó”, nhưng thực ra không phải tính, mà là Can đang bị ép quá sức.

Tỳ – nơi sinh huyết, nuôi dưỡng cơ thể

Nếu Can là nơi giữ huyết, thì Tỳ chính là nơi sinh huyết. Tỳ khỏe thì ăn uống hấp thu tốt, khí huyết mới dồi dào.

Nhưng thực tế, phụ nữ sau 30–40 tuổi rất hay rơi vào tình trạng:

Ăn uống thất thường, bữa no bữa đói
Vừa ăn vừa lo nghĩ
Ăn nhanh, ăn vội, ăn cho xong
Lạm dụng đồ lạnh, cà phê, trà sữa, đồ ngọt

Tỳ vốn sợ lạnh – ẩm – lo nghĩ, gặp đủ ba thứ ấy thì sớm muộn cũng Tỳ hư. Tỳ hư sẽ sinh ra:

Mệt mỏi kéo dài
Đầy bụng, chướng hơi, tiêu hóa kém
Người nặng nề, uể oải
Da xấu, dễ nám, sạm
Kinh nguyệt ít dần, nhạt màu

Huyết đã không được sinh đủ, thì cơ thể lấy đâu ra sức để chống đỡ?

Thận – gốc của âm dương, nền của nội tiết

Trong Đông y, Thận là gốc của sinh mệnh, đặc biệt quan trọng với phụ nữ sau 30–40 tuổi. Thận chủ tinh, sinh sản, nội tiết, sự bền bỉ của cơ thể,…

Phụ nữ càng nhiều tuổi, thận khí càng dễ suy nếu:

Thức khuya kéo dài
Lao lực cả thể chất lẫn tinh thần
Sinh nở nhiều
Stress triền miên không giải tỏa

Thận suy không xảy ra đột ngột, mà hao mòn từng chút một. Khi biểu hiện ra ngoài, bà con thường thấy:

Mất ngủ, ngủ không sâu
Hay tỉnh lúc 2–3 giờ sáng
Lưng gối mỏi, người dễ lạnh hoặc bốc hỏa
Giảm ham muốn
Rối loạn nội tiết, tiền mãn kinh sớm

Nhiều chị đi khám được chẩn đoán “rối loạn nội tiết”, nhưng trong Đông y, gốc sâu xa thường nằm ở Thận khí suy.

Khi Can – Tỳ – Thận cùng suy, bệnh không bộc phát mà âm ỉ

Điều đặc biệt ở phụ nữ sau 30–40 tuổi là: Bệnh không ập đến dữ dội, mà đến rất từ từ.

Hôm nay chỉ hơi mất ngủ
Vài tháng sau mệt mỏi nhiều hơn
Rồi kinh nguyệt bắt đầu rối loạn
Da xấu đi, người uể oải
Tinh thần xuống dốc lúc nào không hay

Chính vì bệnh tiến triển âm thầm nên rất nhiều người quen dần với mệt, nghĩ rằng đó là chuyện bình thường của tuổi tác.

Nhưng Tuấn tôi khẳng định với bà con: Đó không phải là tuổi tác. Đó là cơ thể đang mất cân bằng kéo dài mà chưa được điều chỉnh đúng cách.

Vì sao phụ nữ sau 30–40 tuổi chữa mãi không khỏi?

Có một điều Tuấn tôi muốn nói thẳng: Không phải vì bệnh khó, mà vì chữa sai hướng.

Rất nhiều chị em:

Mất ngủ → uống thuốc ngủ
Rối loạn kinh nguyệt → uống hormone
Đau đầu → uống giảm đau
Stress → uống an thần

Thuốc có thể cắt triệu chứng nhanh, nhưng không sửa được gốc. Trong khi gốc bệnh của phụ nữ tuổi này thường nằm ở sự mất cân bằng tổng thể, chứ không phải một cơ quan riêng lẻ.

Đông y không hỏi: “Chị đau ở đâu?” mà hỏi:

Chị ngủ thế nào?
Ăn uống ra sao?
Kinh nguyệt thế nào?
Tâm trạng gần đây có hay lo nghĩ không?
Tay chân nóng hay lạnh?

Bởi chữa phụ nữ là phải chữa cả thân – tâm – khí – huyết, không thể tách rời. Tuấn tôi từng gặp nhiều chị nói một câu khiến tôi rất xót: “Giá như em đi khám sớm hơn…”

Bà con ạ, cơ thể đã kêu cứu thì đừng bắt nó phải gào thét. Đông y coi trọng chữ “phòng” – phòng bệnh trước khi bệnh thành hình.

Phụ nữ sau 30–40 tuổi, nếu:

Điều chỉnh lại giấc ngủ
Ăn uống điều độ, nuôi tỳ vị
Giải tỏa can uất, bớt dồn nén cảm xúc
Bồi bổ thận khí đúng cách

Thì không những không yếu đi, mà còn có thể ổn định, dẻo dai hơn cả giai đoạn trước.

Chữa cho phụ nữ – không chỉ là chữa bệnh

Tuấn tôi vẫn nói với bà con, chữa cho phụ nữ không đơn thuần là kê một thang thuốc. Đó là:

Giúp họ ngủ lại được giấc ngủ sâu
Giúp chu kỳ kinh nguyệt ổn định
Giúp cơ thể nhẹ nhõm, tinh thần yên hơn
Giúp họ hiểu và thương cơ thể mình hơn

Khi người phụ nữ khỏe lên, không khí gia đình cũng khác đi. Nụ cười khác đi. Cách họ đối diện với cuộc sống cũng khác đi.

Nếu bà con đang ở tuổi 30, 40 hoặc đã bước qua ngưỡng đó, Tuấn tôi chỉ xin nhắn một điều: Cơ thể chị không phản bội chị. Nó chỉ đang cầu cứu chị bằng cách riêng của nó.

Đừng coi những cơn mệt mỏi, mất ngủ, rối loạn nội tiết là “chuyện tuổi tác phải chịu”. Đừng đợi đến khi bệnh thành tên gọi mới bắt đầu lo lắng. Hãy lắng nghe cơ thể mình sớm hơn một chút. Chăm sóc nó tử tế hơn một chút.

Bởi phụ nữ khỏe, thì gia đình mới yên. Mà phụ nữ được yêu thương đầu tiên, nên là tự yêu chính mình.

Tuấn tôi vẫn ở đây, làm nghề thuốc với một mong muốn rất giản dị: Giúp bà con hiểu đúng về cơ thể mình, để không phải chịu đựng trong im lặng thêm nữa.