Giữ nghề như giữ mệnh – Không phải ai làm cũng gọi là “NGHỀ”

Trong thời buổi mà danh xưng có thể dễ dàng gắn lên vai, không phải ai làm việc cũng đang giữ nghề, và không phải ai hành nghề cũng hiểu hết hai chữ “đạo nghề”. Với Tuấn tôi, nghề thuốc Nam không chỉ là phương kế mưu sinh, mà là con đường gắn liền với sinh mệnh con người, với chữ tâm, chữ đức và trách nhiệm nặng hơn cả lợi danh. Bài viết này, Tuấn tôi xin trải lòng cùng bà con về câu chuyện giữ nghề như giữ mệnh – để phân biệt đâu là “nghề” đúng nghĩa và đâu chỉ là công việc làm cho qua ngày.

Nghề không chỉ để mưu sinh, mà là thứ theo mình suốt một đời

Tuấn tôi sinh ra trong gia đình nhiều đời làm nghề thuốc Nam. Ngay từ khi còn nhỏ, tôi đã quen với mùi thảo dược phơi trong sân, quen với tiếng người bệnh ra vào nhà thuốc, quen với những đêm cha ông thức trắng vì một ca bệnh nặng. Lớn lên, khi chính thức bước vào con đường hành nghề y, tôi mới thấm thía một điều: làm nghề thuốc không đơn thuần là có tay nghề, có bằng cấp, mà là mang trên vai sinh mệnh của người khác.

Ngoài kia, có rất nhiều người đang “làm việc”. Nhưng không phải ai làm việc cũng đang “giữ nghề”. Nghề, với Tuấn tôi, là thứ phải trân trọng như chính mạng sống của mình. Bởi chỉ cần một phút cẩu thả, một lần đặt lợi ích cá nhân lên trên sức khỏe người bệnh, thì không chỉ mất nghề – mà còn mất đức, mất tâm, mất luôn cái gốc để làm người.

“Nghề” và “việc” – ranh giới mong manh nhưng khác nhau một trời một vực

Bà con có bao giờ tự hỏi: tại sao cùng là một công việc, nhưng có người được gọi là “người làm nghề”, có người chỉ được xem là “người làm cho xong việc”?

Tuấn tôi nghĩ, khác biệt nằm ở tâm và trách nhiệm. Người làm việc thì chỉ cần hoàn thành phần của mình, đúng giờ, đúng quy trình, có tiền công là xong. Còn người giữ nghề thì luôn tự hỏi: Việc mình làm hôm nay có thực sự tốt cho người đối diện hay chưa? Có gây hệ lụy gì về sau hay không?

Trong nghề y, ranh giới ấy càng mong manh. Một thang thuốc kê ra không đúng người, không đúng thể bệnh, có thể khiến bệnh nặng thêm. Một lời tư vấn qua loa, thiếu trách nhiệm, có thể làm người bệnh lỡ mất thời điểm điều trị tốt nhất.

Vì thế, Tuấn tôi vẫn hay nói với đồng nghiệp của mình, với người trẻ theo nghề: làm nghề thuốc mà không có tâm, thì sớm muộn cũng bị nghề đào thải. 

Giữ nghề trước hết là giữ cái TÂM cho ngay thẳng

Y học cổ truyền dạy người thầy thuốc trước khi chữa bệnh cho người, phải tu thân. Tâm không tĩnh, đức không sáng, thì dù có giỏi đến mấy cũng khó mà đi đường dài với nghề.

Giữ nghề, với Tuấn tôi, là:

• Không vì lợi nhuận mà đánh đổi sức khỏe người bệnh
• Không vì chạy theo số lượng mà xem nhẹ chất lượng
• Không vì danh tiếng mà nói quá, hứa quá, làm tổn hại niềm tin của bà con

Có những lúc, Tuấn tôi buộc phải nói thật với người bệnh rằng: trường hợp này không thể khỏi nhanh, cần thời gian, cần kiên trì, thậm chí không phù hợp với thuốc Nam. Nói vậy có thể mất bệnh nhân, nhưng giữ được đạo làm nghề.

Nghề y không cho phép chúng ta “nói liều”. Bởi phía sau mỗi lời nói là cả một gia đình đang đặt niềm tin.

Giữ nghề là giữ cái GỐC – chữa bệnh phải đi từ căn nguyên

Y học cổ truyền không chạy theo việc dập triệu chứng cho nhanh. Cái cốt lõi của nghề thuốc Nam là tìm cho ra căn nguyên gây bệnh, rồi mới bàn đến chuyện điều trị.

Tuấn tôi luôn tâm niệm: Cùng một tên bệnh, nhưng mỗi người một thể – một căn – một cơ địa. Nếu chỉ nhìn vào cái tên bệnh mà kê đơn giống nhau cho tất cả, thì đó không phải là làm nghề, mà là làm máy móc.

Giữ nghề là giữ vững nguyên tắc:

• Chẩn bệnh phải kỹ
• Hiểu rõ thể trạng từng người
• Điều trị từ gốc, không chạy theo cái lợi trước mắt

Có thể con đường này chậm hơn, vất vả hơn, nhưng bền hơn. Và quan trọng nhất: không phản bội lại tinh thần của nghề thuốc Nam mà cha ông để lại.

Giữ nghề là giữ chữ TÍN – thứ mất rồi rất khó tìm lại

Trong đời làm nghề, Tuấn tôi sợ nhất là mất chữ Tín. Một khi bà con đã không còn tin mình, thì dù có giỏi đến đâu cũng không còn ý nghĩa.

Chữ tín trong nghề y không đến từ những lời quảng bá hoa mỹ, mà đến từ:

• Hiệu quả điều trị thực tế
• Sự nhất quán trong lời nói và việc làm
• Cách ứng xử có trước có sau với người bệnh

Có những người bệnh đã theo Tuấn tôi nhiều năm, không chỉ vì thuốc, mà vì họ cảm nhận được sự chân thành. Đó là thứ không thể mua được bằng tiền.

Giữ nghề, suy cho cùng, là giữ cho chữ tín ấy không bị hoen ố.

Không phải ai khoác áo thầy thuốc cũng xứng đáng gọi là “người làm nghề”

Nói ra thì đau lòng, nhưng Tuấn tôi vẫn phải nói thật với bà con: không phải ai khoác áo thầy thuốc cũng đang giữ nghề.

Có người:

• Học nghề vì thấy dễ kiếm sống
• Làm nghề vì thấy người khác làm được
• Kinh doanh sức khỏe như một món hàng

Những người ấy có thể tồn tại một thời gian, nhưng rất khó tồn tại lâu dài. Nghề y có luật nhân quả rất rõ. Làm sai, làm ẩu, làm thiếu tâm – sớm muộn cũng phải trả giá.

Còn người thực sự giữ nghề thì luôn tự nhắc mình mỗi ngày: Mình đang làm đúng với lương tâm hay chưa?

Giữ nghề để không hổ thẹn với người đi trước, không áy náy với người đi sau

Tuấn tôi luôn nghĩ đến cha ông – những người đã truyền lại cho mình nghề thuốc bằng cả cuộc đời. Nếu hôm nay mình làm nghề một cách cẩu thả, thì chẳng khác nào tự tay làm hỏng di sản ấy.

Giữ nghề còn là để:

• Không hổ thẹn khi nhắc đến tổ nghiệp
• Không áy náy khi dạy lại cho thế hệ sau
• Không day dứt khi nhìn lại chặng đường đã đi

Nghề có thể nuôi sống mình, nhưng chỉ khi giữ nghề tử tế, nghề mới cho mình sự bình an.

Lời nhắn gửi của Tuấn tôi

Bà con ạ, giữa thời buổi nhiều lựa chọn, nhiều con đường, giữ được nghề đã khó – giữ nghề cho đúng đạo còn khó hơn. Nhưng một khi đã chọn con đường này, Tuấn tôi tin rằng: cứ làm đúng, làm tử tế, làm có tâm – thì nghề sẽ không phụ mình.

Giữ nghề như giữ mệnh. Bởi mất nghề có thể làm lại, nhưng mất đức, mất tâm, thì rất khó đứng vững lâu dài.

Tuấn tôi vẫn sẽ đi chậm, nhưng đi chắc. Đi bằng cái tâm của người làm nghề thuốc Nam – để mỗi lần nhìn lại, lòng không thẹn với bà con, với tổ nghiệp, và với chính mình.