Đầu Năm, Tuấn Tôi Nói Chuyện “Phúc” Trong Nghề Thuốc

Mỗi độ xuân về, khi đất trời còn vương mùi hương trầm ngày Tết, Tuấn tôi lại dành cho mình một khoảng lặng để nghĩ về hai chữ “phúc – đức” trong nghề y. Làm thuốc mấy chục năm, kế nghiệp gia truyền của dòng họ Đỗ Minh, tôi nghiệm ra rằng: người thầy thuốc nếu chỉ nghĩ đến bệnh mà quên mất chữ “phúc”, thì sớm muộn gì cũng lạc hướng.

Bà con thường chúc nhau đầu năm “an khang, thịnh vượng”, “phúc lộc đầy nhà”. Nhưng với người làm nghề thuốc như Tuấn tôi, chữ “phúc” không chỉ là điều để cầu mong, mà là điều phải tự mình vun đắp từng ngày, qua từng toa thuốc, từng lần bắt mạch, từng lời dặn dò.

Chữ “phúc” với người thầy thuốc nghĩa là gì?

Nhiều bà con hỏi tôi: “Làm nghề thuốc có phúc không thầy?”. Tuấn tôi thường cười và nói: nghề thuốc vốn đã là một cái duyên lớn, mà có duyên được cứu người thì đó đã là một cái phúc.

Nhưng chữ “phúc” trong nghề y không phải tự nhiên mà có. Nó được tạo nên từ ba điều:

Thứ nhất, phúc từ việc cứu người đúng cách: Mỗi khi một bà con khỏi bệnh, ăn ngon, ngủ yên, bớt đau nhức, bớt khổ sở… đó là một phần phúc được tích lại. Không phải vì mình giỏi, mà vì mình đã làm tròn trách nhiệm, không phụ niềm tin của người bệnh.

Thứ hai, phúc từ sự tin tưởng: Có những bà con đi xa hàng trăm cây số chỉ để được Tuấn tôi bắt mạch. Có người uống thuốc vài tháng trời, kiên trì theo phác đồ. Sự tin tưởng ấy không thể mua bằng tiền. Nó là kết quả của nhiều năm giữ chữ tín, giữ đạo làm nghề.

Thứ ba, phúc từ truyền đời: Tuấn tôi sinh ra trong gia đình có truyền thống y học cổ truyền hơn 150 năm. Tổ tiên dạy rằng: “Làm thuốc trước hết phải làm người”. Nếu mình giữ được đạo nghề, thì phúc không chỉ ở đời mình, mà còn truyền lại cho con cháu.

Vậy nên, với người thầy thuốc, chữ “phúc” không nằm trên bàn thờ ngày Tết, mà nằm trong từng việc mình làm suốt cả năm.

Có những cái “lộc” không nằm ở tiền bạc

Đầu năm, ai cũng nói chuyện lộc. Nhưng làm nghề thuốc, Tuấn tôi hiểu rất rõ: không phải mọi cái lộc đều đong đếm bằng tiền.

Có những buổi chiều muộn, bà con từ quê lên, mang theo túi cam, bó rau, con gà quê… nói rằng: “Nhờ thầy mà tôi đỡ bệnh, có chút quà quê biếu thầy lấy may.” Những món quà ấy giá trị không lớn, nhưng chứa đựng sự biết ơn chân thành. Đó là lộc.

Có những tin nhắn lúc nửa đêm: “Thầy ơi, con ngủ được rồi.” Chỉ một câu vậy thôi, mà Tuấn tôi đọc xong thấy lòng nhẹ hẳn. Đó cũng là lộc.

Có những năm phòng khám đông bệnh nhân, nhưng cũng có năm khó khăn, dịch bệnh kéo dài. Điều giúp mình đứng vững không phải là doanh thu, mà là sự ủng hộ, là niềm tin bà con vẫn còn đó. Đó mới là lộc bền.

Tiền bạc có thể giúp duy trì cơ sở, trả lương cho đội ngũ nhân viên nhà thuốc Đỗ Minh Đường, đầu tư dược liệu. Nhưng nếu chỉ nhìn vào tiền mà quên đi giá trị thật của nghề, thì sớm muộn gì cũng mất gốc.

Tuấn tôi luôn nhắc anh em trong nhà thuốc:  “Lộc lớn nhất của người thầy thuốc là được bà con gọi bằng hai chữ ‘thầy’ với sự kính trọng.”

Vì sao người làm nghề thuốc càng phải giữ tâm thiện?

Nghề nào cũng cần đạo đức, nhưng nghề thuốc thì càng phải đặt tâm lên trước hết.

Bởi lẽ, người bệnh khi tìm đến thầy thuốc thường đang ở trong lúc yếu đuối nhất: đau đớn, lo lắng, hoang mang. Họ trao cho mình không chỉ tiền bạc, mà còn trao cả niềm hy vọng. Nếu người thầy thuốc không giữ tâm thiện, thì rất dễ làm tổn thương niềm tin ấy.

Tuấn tôi luôn tâm niệm ba điều:

1. Không vì lợi mà kê thuốc quá mức cần thiết

Có những trường hợp chỉ cần điều chỉnh ăn uống, sinh hoạt là đủ. Nếu mình vì lợi ích trước mắt mà kê thêm thuốc, kéo dài điều trị không cần thiết, thì có thể kiếm thêm tiền, nhưng sẽ mất phúc.

Phúc mất rồi, làm ăn có thể vẫn còn, nhưng nghề sẽ không còn bền.

2. Không hứa hẹn điều vượt quá khả năng

Bà con nhiều khi nóng lòng khỏi bệnh, muốn nghe những lời chắc chắn. Nhưng trong y học, nhất là y học cổ truyền, mỗi người một cơ địa, một căn nguyên khác nhau. Tuấn tôi luôn nói rõ: điều trị là quá trình, cần kiên trì và phối hợp.

Nói thật có thể không “mát tai”, nhưng giữ được sự minh bạch. Mà minh bạch chính là một phần của tâm thiện.

3. Luôn học hỏi để không tụt lại phía sau

Giữ tâm thiện không chỉ là sống tốt, mà còn là không ngừng nâng cao chuyên môn. Nếu mình dừng lại, chủ quan, để sai sót xảy ra do thiếu hiểu biết, thì đó cũng là có lỗi với người bệnh.

Tuấn tôi vẫn thường xuyên trao đổi chuyên môn với đồng nghiệp, cập nhật kiến thức, nghiên cứu thêm về cơ chế bệnh theo cả Đông và Tây y. Vì người thầy thuốc chỉ có tâm thôi chưa đủ, còn phải có tầm.

Làm thuốc là làm phúc – nhưng không phải để cầu phúc

Có người nói: “Làm nghề cứu người thì sẽ được trời thương”. Tuấn tôi không dám bàn chuyện cao xa, nhưng tôi tin vào luật nhân – quả trong đời sống.

Khi mình làm việc bằng cái tâm trong sáng, không toan tính thiệt hơn, thì tự nhiên mình ngủ ngon hơn, sống nhẹ lòng hơn. Gia đình cũng ấm êm hơn. Đó là cái phúc nhìn thấy được.

Nhưng nếu làm thuốc mà lúc nào cũng nghĩ “cứu người để được phúc”, thì lại thành ra có tính toán. Làm phúc thật sự là khi mình coi đó là trách nhiệm, là bổn phận của người mang trên vai hai chữ “lương y”.

Tổ tiên dạy: “Lương y như từ mẫu”. Hai chữ “từ mẫu” không phải để treo cho đẹp, mà để nhắc người làm nghề rằng: phải thương người bệnh như người thân của mình.

Đầu năm, Tuấn tôi không cầu mong phòng khám đông nghịt người. Tôi chỉ mong bà con ít bệnh hơn, khỏe mạnh hơn. Nếu có duyên gặp nhau trong hoàn cảnh điều trị, thì mong rằng mình đủ tỉnh táo, đủ cái tâm và đủ cái tầm để không phụ lòng tin ấy.

Giữ được chữ “phúc” là giữ được nghề

Nghề thuốc là nghề dài hơi. Không thể một sớm một chiều mà có uy tín. Cũng không thể chỉ dựa vào quảng bá hay lời hay ý đẹp.

Phúc được tích lũy qua năm tháng, qua cách mình đối đãi với từng bệnh nhân, từng nhân viên, từng đối tác cung cấp dược liệu. Chỉ cần một lần vì lợi mà làm sai, có thể mất rất nhiều năm để gây dựng lại niềm tin.

Tuấn tôi vẫn nói với con cháu trong nhà: “Nghề này không giàu nhanh, nhưng nếu giữ được phúc thì sẽ bền”. Bền ở đây là bền niềm tin, bền uy tín, bền cả sự thanh thản trong lòng.

Lời nhắn đầu năm gửi bà con

Đầu xuân năm mới, Tuấn tôi chỉ mong bà con giữ gìn sức khỏe, ăn uống điều độ, ngủ nghỉ đúng giờ, đừng chủ quan với những dấu hiệu bất thường của cơ thể. Phòng bệnh vẫn luôn hơn chữa bệnh.

Còn với riêng mình, tôi tự nhắc phải giữ chữ “phúc” trong từng hành động nhỏ: nói lời chân thành hơn, lắng nghe kỹ hơn, cân nhắc kỹ lưỡng hơn trước mỗi quyết định chuyên môn.

Bởi cuối cùng, sau tất cả những thành công hay khó khăn, thứ ở lại với người thầy thuốc không phải là danh tiếng hay tiền bạc, mà là sự bình an trong lòng khi nghĩ rằng: mình đã làm đúng với lương tâm.

Đầu năm nói chuyện “phúc”, không phải để răn dạy ai, mà để Tuấn tôi tự soi lại mình. Và nếu bà con đọc đến đây, có thể hiểu và đồng cảm với những trăn trở của người làm nghề thuốc, thì đó đã là một cái lộc rất lớn với Tuấn tôi rồi.

Cảm ơn bà con đã luôn dõi theo, tin tưởng và đồng hành cùng Tuấn tôi trên hành trình làm nghề, giữ nghề và sống với nghề bằng tất cả cái tâm của mình. Mong rằng năm mới này, mỗi gia đình đều an yên, mỗi người đều mạnh khỏe. Tuấn tôi vẫn ở đây, lặng lẽ làm nghề, gìn giữ chữ “phúc” như gìn giữ chính danh dự của đời mình.